Get Adobe Flash player

กำมะเก่า สอนใจ๋ 1

PDFพิมพ์อีเมล

รวบรวมโดย…ป้าลาวัณย์

ซื้อแปงกิ๋นตึงดูก ซื้อถูกกิ๋นบ่ ดี บ่ ลำ
คนหมะเก่าเปิ้นสอนไว้ ซื้อคัวฮื่อจ้างผ่อ ถ้าของดี ถึงจะแปงไปน่อยก่ จะไปขี้จิ๊ ของดี มีคุณภาพ หมะเหมือนของตี้
รากาถูก ถู๊ก ถูก ซื้อมาใจ๊หมะกี้เตื้อก่ เสีย เป๋นเพราะคุณภาพมันหมะดีเจ้า

มดแดงมดดำ ต๋ายเปื้อน้ำอ้อย ละอ่อนน่อยหันก้ากำกิ๋น
เปิ้น ว่าแล้ว ก่ หมะมีไผเจื้อ ปากั๋นเตวเข้าใส่ จ๋นต๋ายไปนักต่อนัก ก่ หมะใจ้เป๋นเพราะของตี้เปิ้นเอามาล่อกา อันนี้เป๋นของธรรมดา ธรรมชาติ มันอดหมะได้เจ้า เถิงไผจะเตื๋อนก่ ตึงหมะฟัง ขนาดหันตั๋วอย่างมาแล้วหมะใจ้น่อย ต้องป่อยฮื่อได้บทเฮียนด้วยตั๋วเอง ซึ่งบางเตื้อกว่าจะฮู้ก่ จ๊าไปเหียแล้ว

ตี๋หัวฟาก สนั่นหัวฝา
กำ อู้หมะเก่า ตี้ป้าเอามาบอกมาเล่า เจตนาก่หมะอยากฮื่อกำอู้ดีดี ถูกลืม ป้าฮู้เสิกเสียดายเจ้า ก่ เลยทะยอยเอามาลงไว้ฮื่อหมู่เฮาได้อ่าน ได้ฮู้หันข้อคิดดีดี ตี้คนหมะเก่าเปิ้นอู้ไว้ แต่หมะได้ตั้งใจ๋จะว่าฮื่อไผเจ้า นอกเสียจากคนไดอ่านแล้ว โดนใจ๋ เข้า ก่ เป๋นเรื่องตี้ควรจะต้องสดุดกึ้ดพ่อง กากึ้ดว่า ป้าว่าฮื่อคนนี้ แต่คนนั้นกึ้ดว่า ป้าว่าฮื่อ เหมือนกำว่า ตี๋หัวฟากตังเพ้ ก่ ไปสนั่นหัวฝาตังปู๊น ป้าก่ ขอสูมาเหียเต๊อะเจ้า ป้าหวังดีแต๊ ๆ นาเจ้า

บ่ ดีอ่อยข้าวปั๋นผี บ่ ดีเอาลูกเศรษฐีมาเลี้ยง
คนหมะเก่าเปิ้นเตื๋อนไว้ จะไปอ่อยข้าวปั๋นผี ต๊ะไดมันตึงหมะปอ กับไปเอาลูกเศรษฐีมาเลี้ยง มีต๊ะใด ก่ หมะปอฮื่อเปิ้นใจ๊ เจ้า

อย่าอวดสูงกว่าป้อ แม่ อย่าอวดแก่กว่าอาจ๋าน
กำ หมะเก่าเปิ้นสอนคนรุ่นใหม่ว่า หมะดีอวดเก่ง อวดตั๋ว จะไปลืมว่า ป้อแม่ครูอาจ๋านเปิ้นเกิดก่อนเฮา แล้วเปิ้นก่ ฮักเฮา มีความหวังดีกับเฮา เปิ้นมีประสบก๋านนักกว่าเฮา จะได จะได ก่ ฟังเปิ้นพ่องเน่อ คนหมะเก่า จะเยียะหยัง ถ้าได้ยินเสียงจั้กกิ้มตั๊ก เปิ้นยังฟังเจ้า

จ้าติว่าน้ำ บ่ หล้างเขียมปล๋า จ้าติว่านา บ่ หลอนไร้ข้าว
อัน นี้เหมือนกับกำตี้ว่า ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว เปิ้นอู้เถิงคนตี้หมั่นเพียร หมะว่า หันหยังก่ เอามาเยียะฮื่อเป๋นเงินเป๋นทองเหียเสี้ยง หมะยอมงอมืองอตี๋น คนจะอี้เถิงจะอยู่ได้ในโลกตี้มีก้าก๋านแก่งแย่งแข่งดีเจ้า …

ของกิ๋นลำ อยู่ตี้คนมัก ของฮัก อยู่ตี้คนเปิงใจ๋
กำ หมะเก่าเปิ้นว่าไว้ ก่แต๊ฮ๋องเปิ้นเจ้า ของกิ๋นบางอย่างเฮาว่า ลำแต๊ลำว่า แต่คนอื่นก่ หมะมัก บางคนเฮาหันแล้วก่กึ้ดว่า หยั่งอี้ไผจะไปฮัก แต่แล้วเปิ้นก่ ได้ดิบได้ดี มีคนฮักคนหุม แห๋มกำเปิ้นว่า ขี้แห้งซอบต๋าหมาน้อะเจ้า …

เปื้อนกิ๋นมากล้น หมะท่าจักหา อันเปื้อนจีวา นั้นหายากใบ้
เปิ้ นบอกไว้ว่า คนเฮาจะฮู้ว่าไผเป๋นเปื้อนต๋าย ฮื่อผ่อเวลาเฮาเข้าต๋าจ๋น เปื้อนกิ๋นจะหนีหายหมด คนตี้อยู่จ้วยเฮาในเวลาตกตุ๊กได้ยากนั้นแหละ คือ เปื้อนต๋าย แล้วก่ จะหายากยิ่งแล

ฝนจะตก จะไปเจื้อใจ๋ดาว มีลูกสาว จะไปเจื้อใจ๋มัน
กำ หมะเก่าเปิ้นสอนไว้ ว่าเถิงจะหันดาว แต่จะไปเจื้อว่าฝนจะหมะตก เอาแน่หมะได้ มีลูกสาว จะไปเจื้อใจ๋มัน ยิ่งสมัยหมะเด่ว เปิ้นเป๋นคนรุ่นใหม่ คิดใหม่ ป้อแม่หมะมีวันตวยตัน

เมื่อคืนลุกเป๋นควัน เมื่อวันลุกเป๋นเปล๋ว
เปิ้น หมายเถิงคนเจ้าคิดเจ้าแค้น เรื่องแล้วหมะฮู้จักแล้ว หมะว่าเมื่อคืน เมื่อวัน ก่ เอาไปกึ้ดหาวิธีต่าง ๆ นานา กึ้ดจ๋นตั๋วเก่าหมะมีความสุข ตึงเมื่อวันเมื่อคืน หมะดีเยียะนาเจ้า เปิ้นฮ้องว่า ค่ำตั๋วเก่าเจ้า …

เข้าหมู่แฮ้ง เป๋นแฮ้ง เข้าหมู่ก๋า เป๋นก๋า
กำ หมะเก่าเปิ้นสอนไว้ เปรียบว่า ก๋านวางตั๋วฮื่อเหมือนเปิ้นในก๋านคบค้าสมาคมกับคนหมู่ใด ก่ จะทำฮื่อได้ฮับก๋านยอมฮับจากเปิ้น หมายเถิงก๋านวางตั๋วหมะฮื่อแผกไปจากคนในสังคม สมาคมนั้น ๆ

กิ๋นฮื่อปอต๊อง หย้องฮื่อปอตั๋ว
กำ หมะเก่ากำนี้ สอนเฮาฮื่อฮู้จักประมาณตั๋ว จะไปเยียะหยังฮื่อเกิ๋นก่ำลังตั๋วเก่า จะตุ๊กใจ๋ปายลูน หมะใจ้หันคนอื่นเปิ้นกิ๋นเปิ้นแต่ง ก่ จะกิ๋นจะแต่งหยั่งเปิ้น แห๋มกำนึ่งเปิ้นว่า หันจ๊างขี้ จะไปขี้หยั่งจ๊าง มีความหมายเหมือนกั๋นเจ้า เฮาต้องฮู้จักประมาณตั๋วเก่าแล้วจะอยู่อย่างสบาย หมะเป๋นหนี้เป๋นข้าเปิ้นเจ้า

กำหมะมี๋ แป๋งใส่ กำหมะใหญ่ แป๋งเอา
เปิ้น ว่า เรื่องราวหมะมี๋ แต่ก่ แต่งขึ้นเพื่อฮื่อคนเข้าใจ๋ผิด เรื่องราวมีน่อยเดว ก่ เอาไปแต่งฮื่อเรื่องมันนักขึ้น เป๋นก๋านเยียะฮื่อคนอื่นเสียหายเจ้า แต่คนก่ ซอบฟังเหียตวย กับเรื่องราวหยั่งอี้ แม่นก่ เจ้า

ปากเป๋นลม เป๋นป๋มตี้แก้ยาก
กำ อู้คนเฮา แต๊ ๆ แล้วก่ เป๋นก้าลมปาก แต่ถ้าอู้หมะดีออกไปแล้ว เกิดปั๋ญหาขึ้นมา มันแก้ยาก บางครั้งบางเตื้อ เถิงกับเกิดลุกลามเป๋นกรณีพิพาทใหญ่โตก่ เพียงเพราะลมปากต้ะอั้น คนหมะเก่าเปิ้นเถิงบอกนักบอกหนากับลูกหลานว่า จะอู้อะหยังขอระวัง จะไปฮื่อกระทบกระเทือนคนอื่นเปิ้นเจ้า

ใจ๋ใสเป๋นบุญ ใจ๋ขุ่นเป๋นบาป
ก๋า นกระทำอะหยังตี้กึ้ดหวังฮื่อคนอื่นมีความสุข ตั๋วเก่าก่ ย่อมจะมีความสุขไปตวย ตรงกั๋นข้ามกับกำกึ้ดตี้หมะดี อิจฉาต๋าฮ้อน ย่อมจะเยียะฮื่อคนกึ้ดมีความตุ๊กตวยเจ้า

คนหนุ่มฮื่อเอาเก๊า คนเฒ่าฮื่อเอาปล๋าย
เปิ้น สอนเรื่องความสามัคคี หมะว่าคนหนุ่มคนเฒ่าก่ จ้วยกั๋น แต่ก่ ต้องเยียะต๋ามก่ำลังของตั๋วเก่า เก๊ามันหนักก่ ต้องอาศัยคนหนุ่ม ตางปล๋ายจะเบากว่า ก่ ฮื่อคนเฒ่า ก๋านก่ จะเสร็จไปอย่างเรียบร้อย

ปึ้ดขอนหาจั๊กเข็บ
เปิ้น สอนฮื่อคนตี้อยู่หมะสุข ซอบคุ้ยหาเรื่องเก่าขึ้นมาอู้ มาเล่า อาจจะเจอดี ได้ผิดหัวกั๋น ไหน ๆ เรื่องมันก่ แล้วไปแล้ว หมะดีไปขุดไปคุ้ยเอาขึ้นมาแห๋มเจ้า

ป้อนากึ้ดไปหน้า ป้อก๊ากึ้ดคืนหลัง
เปิ้น เปรียบจาวนา ย่อมจะกึ้ดไปว่า จะเยียะจะไดฮื่อข้าวตี้ปลูกออกผลดีงาม ได้ผลผลิตสูง ต่างกับป้อก๊า จะกึ้ดเถิงตืนตี้ลงไป และหาหนตางเอาคืนฮื่อได้ พร้อมกับหาวิธีตี้จะฮื่อได้ก่ำไฮนักตี้สุด

หมาเห่า มันตึงหมะขบ หมาหมะเห่ามันจั้งขี้ขบ
เปิ้นเปรียบคนตี้ดีก้าอู้ เยียะแต๊หมะเป๋นเรื่อง หมะเหมือนคนตี้ดัก ๆ หมะอู้นัก แต่เอาก๋านเอางานดี

มีดพร้าหมะหมั่นฝน มันจ้างเป๋นขี้เมี่ยง
มีด พร้า ก่ เหมือนอ่องออฮ๋องคนเฮา ถ้าหมะหมั่นลับหมั่นฝน มันก่ จะเป๋นขี้เมี่ยง ใจ๊หยังก่ หมะแดง ต้องฮู้จักหมั่นฝึกหมั่นฝน มันเถิงจะพร้อมใจ๊ก๋านได้กู้เมื่อ กู้ยาม

ยามมีกิ๋นติก ๆ ยามหมะมีพับต๋าหยิบ ๆ
เปิ้นเตื๋อนคนตี้หมะมีกำกึ้ด ซอบใจ๊จ่ายเกิ๋นฐานะ หมะฮู้จักฮอมเงินฮอมทองไว้พ่อง เผื่อกำลูน

จะไปเอาคนต๋าบอดมานำตาง จะไปเอาคนต๋าฟางมาแบกไม้แคร่
เปิ้น เปรียบคนต๋าบอด คือคนตี้หมะมีความฮู้ ถ้าฮื่อมานำหน้า ก่ อาจจะปาไปเข้าป่าโข่ว ป่าเครือ เหมือนคนต๋าฟาง คือฮู้หมะจริงหันหมะแจ้ง จะปาเฮาไปผิดตี้ผิดตาง ก่ ได้เจ้า

อย่าหยุบของเปิ้นมาเล่น อย่าเต้นฮื่อเปิ้นหันลาย

อย่า หยุบของเปิ้นมาเล่น อย่าเต้นฮื่อเปิ้นหันลาย อย่าท้าทายนักปราชญ์ อย่าประมาทผู้มีศีล คนหมะเก่าเปิ้นห้ามหมะฮื่ออวดดี ถือดี ฮื่อมีมรรยาท นอบน้อมถ่อมตั๋ว หมะฮื่ออวดหลวกต๊าตายผู้ฮู้ ผู้มีศีล ไผได้ป้บได้ฮู้จักก่ จะอินดู เมตต๋า

มีเงินเอาออกฮื่อเปิ้นกู้ มีกำอู้อยู่ในใบลาน

มี เงินเอาออกฮื่อเปิ้นกู้ มีกำอู้อยู่ในใบลาน เป๋นสถานตี้ว่างเปล่า คนหมะเก่าเล่าไว้ สิ่งเหล่านี้เป๋นสิ่งตี้หมะมีประโยชน์ คนหมะเก่าเปิ้นว่า หมะดีเจ้า สู้เอาเงินออกมาลงทุนทำกิจก๋านตี้จะทำก่ำไฮฮื่อ เอาความฮู้ตี้มีอยู่ออกมาใจ๊ทำประโยชน์ฮื่อตึงตั๋วเก่าและคนอื่นดีกว่า จึ่งจะนับว่า หมะเสียจ้าติเกิด

บ่ กิ๋นก่ ปาก บ่ อยากก่ ใจ๋ หมั่นดักก่ ไซ หมั่นใจ๋ก่ แฮ้ว

เปิ้น ว่า คนเฮา ถ้าตัดความอยาก หมะว่าอยากกิ๋น กาว่าอยากได้ ก่ จะมีความสุข ตี้ตุ๊ก ๆ กั๋นอยู่ตึงวันนี้ก่ เพราะความอยาก ถ้าพยายามลดความอยากลงพ่อง จีวิตก่ จะเรียบง่ายกว่านี้ เจ้า

ตุ๊กจะไปหนี มีแล้วจะไปอวด
เปิ้น สอนว่า คนเฮาเมื่อยามตุ๊กจะไปฟั่งท้อถอย ฮื่อหมั่นเซาะว่าหากิ๋น จะไปขี้ค้าน แล้วถ้ามั่งมีศรีสุขขึ้นมาก่ จะไปทะนงตั๋ว อวดมั่งอวดมี ฮื่อเปิ้นหมั่นไส้ เจ้า

จะไปหลวกก่อนหมอ จะไปซอก่อนปี่
เปิ้นสอนหมะฮื่ออวดเก่ง อวดดี คนเฮา ฮ่อมไผฮ่อมมัน คน ๆ เดวหมะใจ้จะเก่งไปเหียกู้ฮ่อม คนหมะเก่าเปิ้นเตื๋อนสติเจ้า

ของกิ๋นลำอยู่ตี้คนมัก ของฮักอยู่ตี้คนเปิงใจ๋
คน หมะเก่าเปิ้นสอนไว้ ของกิ๋นจะลำก่ อยู่ตี้คนมัก คนหมะมักก่ ตึงว่าหมะลำ เปิ้นเปรียบฮื่อฟังเพื่อเตื๋อนสติ ป้อแม่ คนใหญ่ว่า หมะดีไปบังคับลูกหลานในเรื่องคู่ครอง เพราะคนตี้จะต้องอยู่ตวยกั๋นไปแห๋มตลอดชีวิตนั้น ควรจะเป๋นคนตัดสินใจ๋เองเจ้า ของกิ๋นหมะมัก หมะจ้างขับจ๋ำ ของกิ๋นหมะลำหมะจ้างก๋ำป้อน

ฮักเปิ้น จั้งเสียตั๋ว
ก๋า นตี้ เฮาฮื้อความฮักไผ ๆ ก่ เป๋นสิ่งตี้ดี ถ้าเป๋นความฮักแบบเมตต๋าธรรม แต่ถ้าจะฮักล้ำไป จ๋นก๋ายเป๋นหลง ก่ หละวัง จะเสียตั๋ว เจ้า

คนหมั่นต๋ายหลังด้าน คนขี้ค้านต๋ายหลังหัก
เปิ้น เปรียบคนตี้มีความขยันหมั่นเพียร ว่า เยียะก๋านไปตึงวัน ๆ หลังอาจจะด้าน แต่ก๋านแล้ว คนขี้ค้าน จะฮอมก๋านไว้นัก ๆ แล้วก้อยลงมือเยียะ ก่ จะเยียะฮื่อก๋านหมะเสร็จ เหมือนหลังหัก ล้มเหลว

ตกต๋าเปิ้น เป๋นดีไค่หัว ตกต๋าตั๋วเป๋นดีไค่ไห้
เปิ้น สอนฮื่อหันอกหันใจ๋คนอื่น หันเปิ้นตกตุ๊กได้ยาก หมะดีไค่หัวใส่ ลองกึ้ดว่า ถ้าเฮาตกตี้นั่งอย่างเปิ้น เฮาไห้อยู่ แล้วมีคนมาไค่หัวใส่ จะฮู้เสิกหยั่งได

จักนั่งฮื่อผ่อตี้ จักหนีฮื่อผ่อตาง

เปิ้นสอนฮื่อเป๋นคนมีสติ มีความละเอียดรอบคอบ จะนั่งจะเตวก่ ฮื่อผ่อตี้ ผ่อตางฮื่อดี เดวจะก๋ายเป๋น หนีเสือปะ จระเข้ เข้า

ฟังกำหมอเมื่อ เจื้อกำหมอผี
เปิ้น สอนว่า คนเฮาถ้าจะเมาก้าเจื้อกำทำนายทายทัก ขี้มักจะเดือดฮ้อนภายหลัง เหมือนคนตี้เจื้อหมอผีก่ ขี้มักจะโดนลาก โดนจูงฮื่อเสียเงินเสียทอง เหมือนกั๋น เพราะถ้าโดนตั๊กแล้ว จะหมะทำต๋าม ก่ ยังอดอิกขะหลิกใจ๋หมะได้

หมะตันเข้าป่า ก่ หันเสือ

เป๋ นกำ เตื๋อนสติคนตี้กะลังเริ่มต้นเยียะก๋าน ยังหมะตันไหนก่ กั๋วฮั่น กั๋วนี่ จะขายของก่ กั๋วคนหมะซื้อ หมะตันเยียะหยังก่ กั๋วล่วงหน้า จะทำฮื่อท้อแท้เจ้า

น้ำหมะเต๋มต้น สว่ายดัง
กำ หมะเก่าเปิ้น อู้เถิงคนตี้มีความฮู้น่อย มักจะขี้โอ้ขี้อวด กั๋วไผเปิ้นหมะฮู้ เหมือนน้ำหมะเต๋มต้น เวลาสว่ายมันจะมีเสียง หมะเหมือนคนตี้เปิ้นมีความฮู้เต๋มปุ๋ม เปิ้นหมะอู้ หมะอวด เหมือนน้ำเต๋มต้น สว่ายหมะดังเจ้า

กำฟู่เก๊า เอาตำตี้ไหน เอาก๋ำใส่ไฟ ฤาไหลน้ำกว้าง
เปิ้นหมายเถิงคนตี้ดีก้าอู้ แต๊ ๆ แล้วเหลาะแหละเหลวไหล อู้ไปเล่ยเก๊าป๋ายหมะเหมือนกั๋น

หมะเล่นก่ หมะม่วน หมะแป๋งควั่นก่ หมะมีตี้ไว้คัว

คน หมะเก่าเปิ้นก่ ตึงว่าไว้ ว่าฮื่ออู้เล่นหยอกล้อกั๋นพ่อง มันจะได้ม่วน เหมือนบ้านก่ ควรต้องแป๋งแตะ แป๋งควั่น จะได้เอาไว้วางคัว ไปผ่อเต้อะเจ้า บ้านไหนบ้านนั้น เปิ้นตึงเอาไม้ไผ่มาสานแป๋งควั่น เอาไว้เป๋นจั๊นวางของเจ้า

จ๋ำดีกว่าจด จ๋ำหมะหมด จดดีกว่าจ๋ำ

มันตึงแต๊หยั่งเปิ้นว่าไว้ ฮู้อะหยังมาดีดี ก่ ฮื่อจ๋ำฮื่อได้ แต่ถ้ามันนักล้ำไป จำต๊ะไดก่ หมะหมด ก่ ฮื่อจดเอาไว้เจ้า

หลงตางคืนได้ หลงใจ๋คืนยาก
เปิ้น สอนว่า ในชั่วจีวิตฮ๋องคนเฮา อาจจะมีหลายครั้งตี้เฮาหลงตาง แต่หมะเป๋นหยังเจ้า ถามเปิ้นพ่อง ตั้งสติแล้วสังเกต ก่ จะสามารถปิ้กคืนมาได้ อาจจะเสียเวลาพ่อง แต่ก่ หมะเสียตั๋ว เสียใจ๋ แต่ถ้าคนใดหลงใจ๋ ลุ่มหลงในกิเลสตั๋ณหา บางทีตลอดจาตินี้ก่ หมะสามารถปิ้กคืนมาได้ หมะว่ากิเลสตั๋วนั้นจะเป๋นก๋านพนัน ยาเสพติด และแม้แต่ก๋านหลงสาว หลงอันนี้เปิ้นฮ้องว่าหลงใจ๋ คืนยากเจ้า

ไม้สูงกว่าไม้ หักเปื้อลมฝน คนสูงกว่าคน ก๊านภัยต๋นฮั่น
เปิ้น สอน หมะฮื่อทำตั๋วเด่นกว่าคนอื่นเปิ้น มันจะเป๋นภัยกับตั๋วเอง เหมือนต้นไม้ตี้สูงเด่นกว่าเปิ้น ซ้ำยังแข็ง ถูกลมปั้ดแฮง จักโก้นได้ง่าย

กึ้มงึ้มดื่มใน น้ำหมะไหลเจี้ยวปื๊น

กึ้มงึ้มดื่มใน น้ำหมะไหลเจี้ยวปื้น ไผจะกล้าไปสู้กับนักแข่งรถแข่ง ตี้เล่นเกมส์แข่งรถมาเมินแล้วได้

น้ำขุ่นไว้ตางใน น้ำใสไว้ตางนอก

เปิ้น สอนฮื่อคนมีความ อดทน อดกลั้น หมะใจ๊อารมณ์ในก๋านตัดสินปั๋ญหาต่าง ๆ และมีสติ แม้ป้บเหตุก๋านตี้รุนแรง ก๋านมีสติ จะจ้วยฮื่อผ่อได้กว้างไก๋ หมะหลงตางเจ้า

ฟ้อนหมะจ้าง ติแผ่นดิน

คน เฮามันหมะใจ้ว่า จะเยียะกู้อย่างจ้างมาแต่อ้อนแต่ออก ต้องมาหัดมาเฮียน แต่ก่ มีบางคน ตั๋วเก่าเยียะหมะจ้าง ก่ หมะยอมฮับ กลับโต้ดอันนั้นอันนี้ คนนั้นคนนี้ หมะยอมโต้ดตั๋วเก่าซักน่อย

คนฉลาดหมะดีประมาทคนง่าว
ไผ ตี้ กึ้ดว่าตั๋วเก่าหลวก ก่ ฮื่อหละวังว่า คนกู้คน มันมีตึงหลวก ตึงง่าว แต่ก่ หมะใจ้กู้เรื่องกู้ราว บางคนฮู้เรื่องนี้ แต่เรื่องอื่นหมะฮู้เลย ตางไผตางมัน คนง่าว ถ้าลงได้เกยเยียะก๋านนี้จ๋นชำนาญแล้ว ต่อฮื่อคนหลวกจะไดมาเยียะก่ ตึงสู้หมะได้เจ้า เปิ้นก่ เตื๋อนฮื่อคนมีสติ จะไปอวดดีอวดเก่งเหียคนเดว ดูแควนว่าคนอื่นง่าวไปเหียเสี้ยงเจ้า ก่ จะได้อาชาอาศัยกั๋นไยเจ้า แบบ ปี้ฮู้สอง น้องฮู้นึ่งเจ้า

ต๋ามไฟหมะดีอ้าปาก หมะดีถากไม้เข้าหามือ

คนหมะเก่าเปิ้นสอนลูกหลานว่า ถ้าหมะฮู้จักหละวัง มันจะเยียะฮื่อเกิดความผิดพลาด เถิงขั้นเจ็บตั๋วได้

ได้หน้า หมะดีลืมหลัง
คน เฮานาเจ้า หมะดีลืมความหลัง แต่หมะได้หมายความเถิงว่า ฮื่อเป๋นคนเจ้าคิดเจ้าแค้น แต่หมะดีลืมความตุ๊กยากตี้เฮาเกยผ่านมาแล้ว ป้ายังจ๋ำจีวิตตี้ลำบาก ต๋อนออกมามีเฮือนใหม่ ๆ รายได้ก่ มีก้าเงินเดือนฮ๋องสามี และรายได้ตี้ป้าเปิดฮ้าน แต่ก่ หมะนักหมะหนาต๊ะได ฮ้องว่าปอใช้ปอกิ๋นกั๋นไปวันวัน ต๊ะอ้ะ รถยนต์ตี้ใจ ก่ ซื้อมือสอง ทนุถนอมใจ๊ ยางรถยนต์ ถ้าดอกมันหมด ก่ ต้องเอาไปหล่อดอก แล้วก่ ปิ้กมาใจ๊แห๋มเมิน ฮ้องว่าต่ออายุก๋านใจ๊งานของยางไปแห๋มหมะใจ้น่อย แบตเตอรรี่ ถ้าหมดอายุ ก่ หมะยอมซื้อใหม่ซักเตื้อ เจ๊ามาก่ จ้วยกั๋นแม่ ลูก ยู้รถฮื่อป้อ เป๋นประจ๋ำ ของใจ๊กู้อย่างต้องถนอมใจ๊ อะหยัง อะหยังก่ ต้องจิ๊ ต้องเขียม แต่มีอย่างนึ่งตี้สอนหมะฮื่อจิ๊ นั้นคือ น้ำใจ๋เจ้า

เล่นหมา หมาเลียหน้า เล่นข้า ข้าหยุบหัว

เปิ้น เปรียบฮื่อฟังว่า ถ้าเฮาเล่นกับหมา มันจั้งเลียหน้าเลียต๋า เหมือนเฮาเล่นกับลูกน้อง นักไป เขาก่ จะลื่น ลามปาม หมะฮื่อความเคารพนับถือ เปิ้นสอนฮื่อวางตั๋วพอดี พอดี หมะนักหมะน่อยเกิ๋นไป ก่ จะเป๋นตี้ยอมฮับฮ๋องผู้คน

เจ้ามือกิ๋นรวบได้นั่งรถเก๋ง ส่วนหมู่คนเก็งเหลือก้าเตี่ยวก้อม

เปิ้น เปรียบคนตี้ซอบแตงหวย ยังหมะหันไผรวยซักเตื้อ แต่หมู่เจ้ามือ มีรถเก๋งนั่ง มั่งมีขึ้นติก ๆ แต่เปิ้นหมะได้สอนฮื่อเอาอย่างเจ้ามือหวยนาเจ้า มันผิดกฏหมายเจ้า

เฒ่าแก่ค้าว หงอกยาวขาวผอม กันหมะต๋ายเมือมรณ์เอาไว้สอนลูกเต้า

เปิ้นอู้เถิงคนเฒ่า ๆ เยียะก๋าน หมะมีแฮงแล้ว ก่ ขอฮื่อยกไว้เป๋นคนกอยสั่งสอนลูกหลานเต๊อะ หมะดีทิ้งขว้างเปิ้นเน่อเจ้า

หลับเดิกลุกเจ๊า หมะได้เป๋นเจ้า ก่ ได้เป๋นนาย
คน หมะเก่าเปิ้นสอนลูกหลานฮื่อหมั่น จะไปดีก้านอน เวลาตี้จะเยียะก๋านจะได้มีนัก ๆ คนตี้เปิ้นมั่งมีศรีสุข เปิ้นเยียะก๋านนักเจ้า เพียงแต่หมะได้ใจ๊แรงก๋ายต๊ะได แต่ใจ๊สมองนักเจ้า

มีคำฮื่อเปิ้นกู้ มีความฮู้อยู่ในใบลาน

เปิ้น เปรียบคนมั่งมีตี้มีเงินเอาไว้ฮื่อเปิ้นกู้ ตั๋วเก่าหมะยอมเอามาใจ๊สอย เหมือนคนตี้มีความฮู้นัก แต่หมะยอมเอาออกมาสืบฮื่อลูกหลานต่อ มันก่ หมะได้ประโยชน์กับไผ แห๋มกำเปิ้นว่า มีเงินคำไว้หมะใจ๊สอย เต๋มก๋องเต้าดอยไผหมะอวดอ้าง

กิ๋นฮื่อปอคาบ หาบฮื่อปอแฮง แป๋งฮื่อปอใจ๊ ไข้ฮื่อปอนอน

กิ๋น ฮื่อปอคาบ หาบฮื่อปอแฮง แป๋งฮื่อปอใจ๊ ไข้ฮื่อปอนอน กำฟู่ตึงหมดนี้ก่ เพื่อจะสอนฮื่อคนเฮาฮู้จักประมาณตั๋ว ฮื่อผ่อฐานะตั๋วเก่า กิ๋นก่ จะไปกิ๋นนักล้ำจ๋นกั๊ดต๊อง เยียะก๋านปอดีแฮงตั๋วเก่า แป๋งคัวไว้ฮื่อมีปอใจ๊ เป๋นไข้หมะสบายฮื่อปอนอน เจ้า

จิกปิกไหนก่ ป้อ จ้อหว้อไหนก่ ขวัก

เปิ้น เปรียบกับสายน้ำ เวลาไหลไปปะใส่ตี้แข็งนูนขึ้นมา ก่ จะเยียะฮื่อของตี้ไหลตวยมาป้อกหนาขึ้น หนาขึ้น แล้วถ้าตี้ไหนอ่อน เป๋นฮูจ้อหว้อ น้ำก่ จะเซาะฮื่อฮูใหญ่ขึ้นติก ๆ จ๋นบางเตื้อ ก๋ายเป๋นแอ่งใหญ่ เหมือนคนตี้มั่งมีซ้ำยังมีความขยันหมั่นเปียร ทำมาหากิ๋น หมะขี้ค้านทรัพย์สมบัติก่ ป้อกขึ้นตึงวัน ตึงวัน หมะเหมือนคนบางคน อยู่ดายอยู่ หมะมีทรัพย์มรดก แต่ก่ หมะกึ้ดจะทำมาหากิ๋นฮื่อพอกพูนขึ้น จกใจ๊ไปตึงวัน ๆ หมะเมินสมบัติก่ เสี้ยงก่ สิบ จะไดจะนั้นเจ้า

บ่ ดีแกว่งตี๋นหาเสี้ยน

เปิ้น สอนฮื่อคนเฮาอยู่ไหนก่ ฮื่อหละวัง จะไปเซาะหาเรื่อง มาใส่ตั๋ว ก๋านงานของเฮา มีเป่อเลอะ เป่อเต๋อ หมะดีไปส็วกไปแส่เรื่องฮ๋องคนอื่นเปิ้นเจ้า

อยู่ไก๋กิ๋นของฝาก อยู่ใก้กิ๋นสากมอง

เปิ้น ว่าไว้ว่า คนเฮาถ้าอยู่ห่างกั๋น ก่ กึ้ดเติงหากั๋น มีอะหยังก่ ฝากไปฮื่อกิ๋น แต่คนตี้อยู่ใก้กั๋น หันหน้ากั๋นตึงวัน กำเดวมันก่ จั้งผิดหัวกั๋น เหมือนลิ้นกับเขี้ยว เป๋นธรรมดาเจ้า

จับใจ๋แฮ้ง หมะแน่นใจ๋ก๋า จับใจ๋หมอยา พยาธิหมะสู้

มีแห๋มอันนึ่ง จับใจ๋หมี หมะดีใจ๋เผิ้ง จับใจ๋มองเซิง หมะจับใจ๋เงี้ยว
แห๋มอัน จับใจ๋แฮ้ง หมะแน่นใจ๋ก๋า จับใจ๋ครูบา หมะจับใจ๋พระน่อย
และก่ แห๋มอัน จับใจ๋งู หมะจูใจ๋เขียด จับใจ๋เปี้ยด หมะจับใจ๋ไม้คาน

จะ สังเกตว่า กำหมะเก่าแบบนี้มีนัก เพราะเปิ้นฮู้ว่า คนเฮาหมะว่าจะทำดี ทำจะได มันตึงมีคนซอบ คนหมะซอบ หมะต้องกึ้ดย่าน ถ้าเฮาหมะได้ทำความเดือดฮ้อนฮื่อไผนาเจ้า เพราะบางทีเปิ้นอาจจะขอยเฮาก่ ได้เจ้า

กำปากเหมือนผีสอน ตี้นอนเหมือนโหม้งกระต่าย

เปิ้น เปรียบ ฮื่อฟังเถิงคนตี้ดีก้าอู้ อู้เก่ง ไผอู้เรื่องอะหยังก่ ฮู้ไปเหียหมด เหมือนผีเจาะปาก แต่ขี้ค้าน เวลาเยียะก๋าน หมะเหมือนตี้อู้ ขนาดตี้นอนตั๋วเก่ายังเหมือนโหม้งกระต่าย

ของหมะกิ๋นฮู้เน่า กำหมะเล่าฮู้ลืม

เปิ้น ว่าไว้เจ้าว่า ของกิ๋นได เฮามีแล้วหมะฮู้จักเอามากิ๋น มันจะเน่า จะเสียเจ้า เหมือนกำดีดีเปิ้นว่าไว้ เรื่องเล่าตี้มีสาระ เล่าเป๋นต๋ำนานมาแต่โบราณ ถ้าเฮาหมะเอามาเล่าต่อ มันก่ จะลืมไปเหีย เสียดายเจ้า

ของกิ๋นลำ ปั๋นกั๋นกิ๋นคนน่อย กิ๋นคนเดวจ้างแก๊น
เปิ้น ว่าไว้เมินแล้วเจ้า ซึ่งป้าก่ ปฏิบัติตวยมาตลอด ฮู้ว่ามีอะหยังลำตี้ไหน ก๋ หา ก่ เซาะ มาฮื่อลูกหลานกิ๋นเจ้า นั่นก่ คือว่า คนเฮาต้องมีน้ำใจ๋ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ฮื่อกั๋นและกั๋น เฮาหมะได้อยู่ในโลกนี้คนเดวเจ้า

ก้อนหินขว้างซัด ถูกตี้หินขัง จ้างหุมขะนัง สะต๊อนใส่หน้า
เปิ้น สอนว่า ก๋านตี้คนเฮาจะเยียะหยังลงไป ฮื่อหละวัง ฮื่อกึ้ดก่อนลงมือ หมะว่าจะอู้ กาว่าทำ ดีหมะดี เรื่องราวนั้นอาจจะฮื่อโต้ดกับคนอู้ คนเยียะ เหมือนเฮาขว้างหินลงไปถูกโหม้งหิน อาจจะสะต้อนปิ้กใส่ตั๋วเก่ากะได้เจ้า

เกิดเป๋นคน เข้าห้วยใดก่ ฮื่อมันสุด ขุดห้วยใดก่ ฮื่อมันตึ๊ก
เพื่อ หมะฮื่อเสียจ้าติเกิด หมะว่าเยียะหยังก่ฮื่อเฮียนฮู้ฮื่อ ถอง ๆ เหมือนเข้าห้วยเข้าป่าก่ ฮื่อมันขว้อย หมะเยียะขว้างเกิ่งขว้างก๋างเน่อเจ้า

หมาขบ จะไปขบตอบหมา
เปิ้น สอนว่า คนเฮาเมื่อมีไผมาเยียะฮื่อโขดฮื่อเกี้ยด ก่ จะไปผูกพยาบาท ตอบโต้ ฮื่อกึ้ดว่า เขาด้อยกว่าเฮา เขาหมะฮู้ เขาเถิงว่า เฮาจะลดตั๋วลงไปโต้ตอบเขา จะหมะได้ประโยชน์อะหยังกับเฮาเลยเจ้า

หนามแก่ป๋ายมุ่ม หนามหนุ่มป๋ายแซว ปักบ่อแผวจ้างอ่อนเบ้อ
เปิ้น ว่า หนามแก่เถิงแม้ป๋ายจะมุ่ม แต่ก่ แข็ง ดีกว่าหนามหนุ่ม เถิงแม้ป๋ายจะแหลม แต่ก่ อ่อน ปักหมะเข้า เปรียบเหมือนคนตี้เปิ้นมีความฮู้ แม้ท่าทางจะทื่อ หมะแสดงออกมา ก่ ดีกว่าคนมีความฮู้น่อย ตี้มักจะซอบแสดงความอวดฮู้ เอาแต๊แล้วก่ หมะฮู้แต๊ซักเรื่อง

สวรรค์มีอยู่ในอก หม้อนะฮกมีอยู่ในใจ๋
สวรรค์ มีอยู่ในอก หม้อนะฮกมีอยู่ในใจ๋ หม้อไฟมีอยู่ตี้ปาก ความตุ๊กความยาก อยู่ตี้ตี๋นกับมือ คนเฮาทำความดีก่ มีสุข ทำความหมะดีก่ มีตุ๊ก อู้ดี ก่ เป๋นศรีแก่ปาก อู้หมะดี ก่ ฮ้อนเป๋นไฟ อยู่ไหนกิ๋นไหนหมะเป๋นต๋าสุข จะได้ดี ได้ยาก ก่ อยู่กับตี๋นกับมือฮ๋องตั๋วเก่าทั้งนั้น สรุปว่า ตั๋วเก่าตังน้าน หมะใจ้คนอื่นเจ้า

เผื่อฮู้คิง น้ำปิงปอแห้ง
เปิ้นสอนฮื่อฮู้จักวางแผนไว้ก่อน จะอู้จะจ๋า ก่ ต้องกึ้ดฮื่อดีก่อน เกิดก๋านผิดพลาดขึ้นมา ก่ แก้ไขหมะตันแล้วเจ้า

ถ้วยแตกแล้ว เอามาแตะต่อกั๋น ตี้ไหนจามัน จะหายแตกร้าว
เปิ้น ว่าไว้ดีเจ้า ว่า คนเฮาก่อนจะอู้ออกไป หมะกึ้ดหน้ากึ้ดหลังก่อน แล้วจะมาแก้ตั๋วกำหลัง มันก่ เหมือนถ้วยชามตี้แตกร้าวไปเหียแล้ว เอามาแตะต่อกั๋นใหม่ หยั่งใดมันก่ ตึงหมะเหมือนเก่าเจ้า

ตุกหยุก ๆ ข้าวสุกเต๋มก่อง ต้องหย้อง ๆ ข้าวก่องหมะมี
กำ หมะเก่านี้เปิ้นเปรียบฮื่อหันว่า คนบางคนตี้เปิ้นหมะแต่งตั๋ว แต่มีเงินมีทอง เหมือนมีข้าวสุกเต๋มก่อง หมะเหมือนบางคนตี้เอาก้าแต่งหย้อง แต่ความจริงก๋วงใน เงินทองหมะมี เหมือนหมะมีข้าวในก่องหนะเจ้า

เยียะฮื่อเปิ้นฮักยากนักจักหวัง เยียะฮื่อเปิ้นจังกำเดวก่ ได้
เปิ้น ว่าคนเฮา กว่าตี้จะฮื่อเปิ้นฮัก ไว้เนื้อเจื้อใจ๋ได้ บางทีใจ๊เวลาเป๋นปี๋ ๆ แต่ถ้าอยากฮื่อเปิ้นจัง และด่าว่าตึงเมือง ก่ สามารถทำได้ชั่วข้ามคืนเจ้า ตั๋วอย่างหันอยู่ จะ จะ

กำฟู่นักปราชญ์เหมือนดาบสองคม

กำ ฟู่นักปราชญ์ เหมือนดาบสองคม กำฟู่คนโง่งม เหมือนลมปั๊ดยอดไม้ เปิ้นเปรียบฮื่อฟังว่า ถ้าผู้ฮู้เปิ้นอู้อะหยัง ก่ ฮื่อเฮาฟังแล้วนำมากึ้ด เพราะจะต้องมีความหมายลึกซึ้ง หมะเหมือนกำอู้ของคนโง่งม เปิ้นเปรียบเหมือนลมปั๊ดยอดไม้ หมะมีความหมาย ไร้สาระ หมะต้องเอามากึ้ดฮื่อเสียเวลาเจ้า

แล่งเมินก่ แล่งหันลาย แล่งขวายก่ แล่งหันแซง
เปิ้นบอกเล่าเถิงนิสัยของคน ใหม่ ๆ ก่ ดูดี แต่ปออยู่กั๋นเมินเข้า ลายก่ ออก เหมือนยิ่งแจ้งก่ หันลายแซงชัดขึ้นติก ๆ

ก้นข้าวหมะฮ้อน หมะเป๋นต้าไห มันเป๋นแต่ไฟ หมะใจ้กับหม้อ
เปิ้น เปรียบฮื่อฟังว่า ก๋านจะด่วนตัดสินเรื่องราวใดใด ก่ ฮื่อผ่อเถิงต้นเหตุแต๊ ๆ ก่อนว่าเป๋นจะใด ตั้งหม้อหมะฮ้อนอาจเป๋นต้าไฟหมะแฮง หมะใจ้หม้อหมะดี

โจรปล้นยังเหลือเฮือนไว้ ไฟไหม้ยังเหลือแผ่นดิน
โจร ปล้นยัง เหลือเฮือนไว้ ไฟไหม้ยังเหลือแผ่นดิน แต่ก๋านพนันมันกิ๋น แม้แต่แผ่นดินก่ หมะค้างอยู่ คนเฒ่าเปิ้นตึงสอนไว้ เรื่องก๋านพนัน มันเป๋นสิ่งทำฮื่อคนตี้หลงมันต้องเสียคน สิ้นเนื้อประดาตั๋ว ระวังตั๋ว เจ้า ต๋อนนี้กะลังเป๋นหน้าฟุตบอล จะไปหน้ามืดเน่อเจ้าจะเสียคน

ของกิ๋นหมะมัก หมะจ้างขับจ๋ำ ของกิ๋นหมะลำ หมะจ้างก๋ำป้อน

เปิ้นเตื๋อน สติคนตี้ซอบเจ้ากี้เจ้าก๋าน วุ่นวายเรื่องส่วนตั๋วของคนอื่นเปิ้น มันคนละคน คนละใจ๋ จะไปฮื่อซอบเหมือนกั๋นได้จะใดเจ้า

ว่าฮื่อเปิ้น หมะซวามง่อนตั๋วเก่า

คน หมะเก่าเปิ้นสอนไว้ดีเจ้า เปิ้นเตื๋อนคนตี้ซอบว่าฮื่อคนอื่น ว่า เฮาจะไปท่าจับผิดก้าคนอื่น ลองย้อนมาผ่อตั๋วเก่าเฮาลอ ว่า ตี้เฮาว่าฮื่อเปิ้นนั้น ตั๋วเฮาดีละกาเจ้า

แป๋งเฮือน ต๋ามใจ๋คนอยู่ สานอู่ต้องผ่อตั๋วคนนอน

เปิ้ นบอกว่า ก๋านแป๋งเฮือนก่ ต้องตวยใจ๋คนตี้จะอยู่ ถ้าไปแป๋งฮื่อแล้วหมะถูกใจ๋ จะเป๋นโต๊ด เลือกคู่ ก่ ต้องผ่อเอาคนเดว ต้องใจ๊เวลาศึกษากั๋นฮื่อเมิน ๆ และก่ ต้องฟังกำแนะนำตักเตื๋อนจากคนใหญ่ หมะอั้นน้ำต๋าจะเจ๊ดหัวเข่ากำลูน

อดเผ็ดกิ๋นหวาน อดทนสานจะได้ส๊า
เปิ้นสอนคนเฮาฮื่อมีความอดทน ตุ๊กยากก่อนแล้วจะสบายกำลูน เหมือนก๋านอดทนสาน แล้วหมะจ๊าก่ จะได้ส๊าไว้ใจ๊เจ้า

เสียมหมะคมฮื่อใส่ด้ามหนัก ๆ ความฮู้หมะนักฮื่อหมั่นฮ่ำเฮียน
เปิ้น เปรียบคนเฮา ถ้าหมะมีความฮู้นัก ก่ ฮื่อหมั่นฮ่ำหมั่นเฮียน เหมือนเสียมตี้หมะคม ต้องใส่ด้ามหนัก ๆ คนเฮาหมะใจ้หลวกมาตั้งแต่ในต๊องตี้ไหนเจ้า

ข้าวหมะได้ตาก ต๋ำปึก คนหลึกมันตึงสอนยาก

เปิ้น เปรียบว่า คนเฮาถ้ามันหลึก มันหลึ่ง สอนตึงยาก มันตึงดื้อ เหมือนข้าวหมะได้ตาก เอามาต๋ำ มันจ๊าเจ้า เสียเวลาเป๋นเมินเป๋นนาน กว่าจะสอนฮื่อดีได้เจ้า

มารหมะมี ป๋ารมีหมะแก่ ลูกหมะฟังกำป้อแม่ ยากนักจักเป๋นดี

เปิ้น หมายเถิงคนเฮา หมะว่าจะเยียะหยัง มันต้องมีอุปสรรค เฮาต้องพยายามฝ่าฟันอุปสรรค เถิงจะป้บความสำเร็จ ลูกเต้า ตี้หมะเจื้อฟังกำป้อแม่ ตี้เปิ้นได้ฮู้ได้หันมาก่อน ตึงจั้งหมะได้ดี

กิ๋นฮื่อปอต๊อง หย้องฮื่อปอตั๋ว

เปิ้น สอนฮื่อฮู้จักประมาณตั๋ว ในก๋านกิ๋น ก๋านอยู่ คนเฮาขอฮื่อฮู้จักกำว่า ปอ หมะไปแข่งบารมีคนตี้มีนักกว่าเฮา เหมือนกำว่า หันจ๊างขี้ จะไปขี้อย่างจ๊าง เจ้า

หมะมีฮื่อหา หมะมาฮื่อเซาะ
เปิ้นสอน ฮื่อคนมีความหมั่น เปียร อยากได้ อยากมีอะหยังก่ ฮื่อ ขนขวาย เซาะหา หมะใจ้อยู่หมะดาย จะฮื่อของนั้นล่นมาหาคนเดวเจ้า มันเป๋นไปหมะได้

จะจู๋งก่ ลู่ไปก่อน จะส่อนก่ ลู่ตวยหลัง
เปิ้ นบอกว่า มันเป๋นลักษณะของคนหมะเอาไหน เหมือนเฮาจู๋งควาย จะจู๋งก่ จะลู่ไปก่อน แต่ปอเฮาฮื่อไปก่อน ก่ จะตวยตางหลังแห๋มเมาะ เหมือนแกล้ง

หนีฝนหมะป๊นฟ้า หนีฝ้าหมะป๊นตะวัน

เปิ้ นบอกฮื่อฮู้เถิงสัจจะฮ๋องจีวิตว่า คนเฮาเกิดมาแล้ว ตึงหนีหมะป๊นความต๋าย หมะว่าจะเยียะจะไดก่ต๋าม เหมือนเฮาทำอะหยังไว้ หมะว่าบุญกาว่า บาป เฮาตึงจะได้ฮับผลฮ๋องก๋านกระทำนั้น ๆ อย่างแน่นอน หมะจ๊าก่ เวย

ของจักเสีย ฮื่อฟั่งใจ๊ ของจักได้ ฮื่อฟั่งเดา
คน หมะเก่าเปิ้นเป๋นห่วงลูกหลานตี้เอ็นยาน เปิ้นบอกว่า ของอะหยังจะเสีย ขะใจ๋เอามาเยียะเหีย เหมือนกับของตี้ควรจะได้เป๋นฮ๋องเฮา ก่ ฮื่อฟั่งเก็บเอา เหมือนคำตี้ว่า น้ำขึ้นให้รีบตัก จะไดจะอั้นเจ้า

ใจ๋เป๋นนาย ก๋ายเป๋นบ่าว

เปิ้นบอกว่า คนเฮา ใจ๋จะต้องเป๋นเก๊า เฮาจะเยียะหยัง ก่ จะเยียะจากใจ๋ก่อน กึ้ดใจ๋ได้แล้วเถิงจะสั่งก๋ายเยียะเจ้า

กำกึ้ดดี ขายสะลีนอนสาด

คน หมะเก่าเปิ้นว่าฮื่อคนตี้สิ้นคิดว่า หยังมากึ้ดดี จ๋นต้องขายสะลี นอนสาด คือหมะจ้างทำมาหากิ๋นอะหยัง ได้ก้าขายของเก่าตี้มีอยู่แล้วไปวัน ๆ

ใคร่เวยฮื่อกาน ใคร่นานฮื่อล่น
คน หมะเก่าเปิ้นเตื๋อนสติลูกหลานว่า จะเยียะอะหยังก่ ฮื่อรอบคอบ จะไปฟั่งล้ำไป เวยล้ำไปเดวจะต้องปิ้กมาเยียะแห๋มลื้มหนึ่งเจ้า จ๊า ๆ ได้พร้าเล่มงาม

สี่สิบลืมหน้า ห้าสิบลืมหลัง

เปิ้น ว่า คนเฮาตี้มีอายุนักแล้ว ย่อมจะลืมหน้าลืมหลัง เป๋นธรรมดา เจ้า บางคนจ๋ำได้ก้าขี้เก่า เยียะหยังอยู่แหมบ ๆ กลับจ๋ำหมะได้ ว่าลืมอี้หวะเจ้า

เหล็กดี หมะต้องตี๋หลายเต๋า

เปิ้นเปรียบเทียบคนดีคนเก่ง สอนหยังน่อยก่จ๋ำ นำไปใจ๊ได้ หมะต้องเสียเวลาสอนหลายเตื้อ เหมือนเหล็กดี ตี๋กำเดวก่เป๋นฮูปเป๋นฮ่าง

กิ๋นหมะจ้าง ก่ เป๋นหนี้ ขี้หมะจ้าง ก่ เป๋นก๋ำ

กิ๋นห มะจ้างก่ เป๋นหนี้ ขี้หมะจ้าง ก่ เป๋นก๋ำ กระทำตั๋วหมะดี ก่ เปิ้นเล่า คนหมะเก่า เปิ้นสอนฮื่อจ้างกิ๋น จ้างตาน จ้างเก็บ จะเยียะฮื่อจีวิตมีความสุข หมะเป๋นตุ๊ก และหมะเป๋นขี้ปากจาวบ้าน

พ่องอยู่ตางลุ่มนั่งไห้ พ่องอยู่บนเก๊าไม้ไค่หัว
คน หมะเก่าเปิ้นสอนลูกหลาน ส่วนมากจะเป๋นกำเปรียบ มันจะได้นึกหันภาพไปตวย อันนี้เปิ้นสอนหมะฮื่อซ้ำเติมคนตี้ทำอะหยังผิดพลาด เยียะฮื่อเปิ้นตุ๊กใจ๋นักขึ้น แห๋มอันตี้คล้าย ๆ กั๋นก่ มีว่า ตกต๋าเปิ้นเป๋นดีไค่หัว ตกต๋าตั๋วเป๋นดีไค่ไห้ เจ้า

กิ๋นขี้หมา ดีกว่าเป๋นความ
กำ นี้เป๋นกำอู้ของคนจีนตี้เข้ามาทำมาหากิ๋นกั๋นอยู่ตี้เมืองไทย เปิ้นถือว่า ก๋านค้าความกั๋นนี่ หมะว่าจะเป๋นฝ่ายผิดกาว่าถูก มันเยียะฮื่อเสียเวลาทำมาหากิ๋นเจ้า แห๋มหมะปอ ยังเยียะฮื่อเสียเงินเสียทอง หมะว่าจะเสียฮื่อตานา กาว่าตาอยู่เจ้า เปิ้นเลยเปรียบว่า ถ้าจะเป็นความกั๋น ยอมกิ๋นขี้หมายังดีกว่าเจ้า

แมงบ้งยังหมะต๋ายกั้นใบไม้

เปิ้น ว่า ขนาดแมงบ้งยังหมะต๋ายกั้นใบไม้ คนเฮาเกิดมาแล้วหมะต้องกั๋วอดต๋าย มีมือมีตี๋น แห๋มหมะปอมีอ่องออตวย ขอฮื่อขยันหมั่นเพียร จะไปขี้ค้าน งอมืองอตี๋น เจ๊าก่ ว่างาย ขวายก่ ว่าฮ้อน อยู่ฮั่นจะอายแมงบ้งเน่อเจ้า

ข้าวจะเสี้ยง เพราะกิ๋นหวาน คนจะผลาญเพราะนอนอุ่น
เปิ้นเปรียบฮื่อฟังว่า ข้าวจะเสี้ยงเพราะกินนัก และถ้าจะเมาก้านอนหลับ เอาความสุขสบาย ก่ จะตุ๊กจะยาก

งัวลากเฟือง ก่ กิ๋นเฟือง
เปิ้น ว่า ก๋านตี้คนเฮาเยียะอะหยังลงไปแล้ว ก่ ต้องหวัง และได้ฮับผลประโยชน์จากก๋านตี้ได้ทำลงไป คนตี้ทำอะหยังแล้วหมะหวังผลนั้น หายากในโลก ผลตี้ได้ อาจจะโดยตรง กาว่าโดยอ้อม เป๋นรูปธรรม กาว่า นามธรรม

อย่าเก็บกำเบา อย่าเอากำง่าย
เปิ้น สอน หมะฮื่อเป๋นคนหูเบา ฟังความอะหยังก่ ฮื่อหนักแน่น ฟังหูไว้หู เยียะหยังก่ จะไปมักง่าย ฟังความมา ก่ เอามาประกอบก๋านพิจารณาฮื่อรอบคอบ หนักแน่น อย่าเจื้อง่ายโลเล จะหมะเป๋นตี้เจื้อถือฮ๋องผู้คน

สีสะล้อ ฮื่อควายฟัง

เปิ้นว่าคนเฮาตี้มันหลึก หมะว่าจะอู้อะหยัง สอนอะหยัง มันตึงหมะเข้าคิง เหมือนเฮาสีสะล้อฮื่อควายฟัง จะไดจะนั้นเจ้า

ไม้ต้นเดว หมะเป๋นก๋อ ป๋อต้นเดวหมะเป๋นเหล่า
เปิ้น เปรียบว่า คนเฮาหมะสามารถอยู่คนเดวได้ และก่ หมะสามารถเยียะก๋านใหญ่ได้ด้วยตั๋วคนเดว เฮาต้องฮ่วมแฮงฮ่วมใจ๋กั๋น กิจก๋านต่าง ๆ จุ่งจะเป๋นเรื่องขึ้นมาได้ ไม้ต้นเดวเปิ้นหมะฮ้องว่า กอ ต้นป๋อต้นเดวมันตึงหมะเป๋นป่า เจ้า

ใบบัวปกจ๊าง ต๊างนาซ่อนหอย

คน หมะเก่าเปิ้นเปรียบฮื่อฟังว่า คนเฮาเยียะหยังไว้ตี้ใด จะดีจะชั่วก่ ต๋าม มันตึงมีคนฮู้จ๋นได้ เหมือนกำว่า ความลับหมะมี๋ในโลกเจ้า ใบบัวน่อย ๆ จะไปปกตั๋วจ๊างใหญ่ ๆ ได้กุ้มจะไดเจ้า

ตอกสั้น ฮื่อมัดตี้กิ่ว สิ่วสั้นฮื่อสิ่วไม้บาง
สุภาษิต กำเมืองเฮา เปิ้นตึงฮื่อความหมายไว้ต๋ามคำอู้เลย มีก้าว่า ไผจะยอมฮ้บก่ เต้าอั้นน้อะ เปิ้นฮื่อเฮากึ้ดหันภาพเลยกำเดวว่า ถ้าเฮามีตอกลั้น แล้วจะกั้นเอาไปมัดอะหยังตี้มันใหญ่ ก่ ย่อมหมะได้ ตอกสั้นก่ ต้องมันตี้มันน่อย ตอกจะมัดเติง แต่ว่า มันมีความหมายสอนเฮาลึกกว่านั้น ไผเข้าใจ๋ว่าจะไดพ่องเจ้า

งัวตั๋วใด กิ๋นหญ้าแผกหมู่ กันว่าหมะต๋ายเปิ้นฆ่า ก่ ต๋ายเสือขบ
คน โบราณเปิ้นสอนไว้ หมายเถิงคนตี้มีพฤติก๋รรมแตกต่างจากคนอื่น หมะเข้าเปื้อนเข้าฝูง เป๋นคนโดดเด่ว เมื่อมีปั๋ญหาเกิดขึ้นกับตั๋ว ตี้หมะสามารถแก้ไขได้ ก่ จะได้ฮับความเดือดฮ้อนแสนสาหัส หมะมีไผจ้วย

เมื่อป้อแม่มี กิ๋นขว้างโบ้ะขว้างบ้ะ กันป้อแม่ต๋ายละ เป๋นหมะห่อยหมะนอย

กำ อู้นี้ก่เป๋นกำอู้ตี้มองข้ามหมะได้ แต่จะโต้ษลูกอย่างเดวก่ หมะได้ เพราะเวลาป้อแม่ยังมีอยู่ ความฮักลูก กอยดูแลลูกจ๋นหมะได้จ้วยตั๋วเก่าเลย แล้วปอป้อแม่ต๋าย หมะมีไผผ่อกอย เลยจ้วยตั๋วหมะได้ หมะว่าก๋านเป๋นอยู่ กาว่าก๋านเยียะก๋าน เซาะว่าหากิ๋น หมะจ้างทั้งนั้น ปอเงินเก่าตี้ป้อแม่หาไว้ฮื่อหมด ก่ เป๋นหมะห่อยหมะนอย อย่างว่า

เสียมบ่ คม ฮื่อใส่ด้ามหนัก ๆ ความฮู้หมะนักฮื่อหมั่นฮ่ำหมั่นเฮียน
เป๋ นไดพ่อง กำคนเฒ่าเปิ้นว่าไว้ เฮาเถียงหมะได้น่อเจ้า เป๋นกำตี้เปิ้นเตื๋อนไว้ หยั่งป้าฮู้น่อยต้องหมั่นเฮียนหมั่นฝึก แต่อย่างว่า ได้หน้าลืมหลังสะลวด เฮ้อ

ของกิ๋นลำ อยู่ตี้คนมัก ของฮัก อยู่ตี้คนเปิงใจ๋

เปิ้น อู้ ฮ๋องเปิ้นไว้ดีนาเจ้า อ้ายหมู่เฮาคนเมือง เปิ้นมักลาบ แต่ลองเอาไปฮื่อน้องอ้อย เปิ้นก่ ตึงหมะกิ๋น เปิ้นหมะมัก เอามาแลกผักกับน้ำพริกฮ๋องเปิ้นก่ คงหมะเอา ของฮัก อยู่ตี้คนเปิงใจ๋ ก่ แต๊แห๋ม กอนหมะอั้นก่ คงจะหมะมีของร้อยแปดปันเก้ามาวางขาย ฮื่อเลือก คนนั้นว่า อันนี้งาม คนนี้ก่ เปิงใจ๋อันนั้น มันตึงเป๋นจะนี้นา

กำอู้เข้าหู จะไปถูออกปาก จักยากใจ๋ปายลูน
คน หมะเก่าเปิ้นสอนนักสอนหนา เรื่องตี้เฮาได้ยินกำอู้ หมะถูกใจ๋ จะไปฟั่งโต้ตอบโดยหมะได้ตั้งสติ กึ้ดฮื่อดีก่อน มันจะเป๋นเรื่องเป๋นราวไปใหญ่ บางเตื้อก่ เป๋นเรื่องเข้าใจ๋ผิดเพราะหูเฮาหาเรื่องแต๊ ๆจะแก้ไขยากกำลูน บางทีก่ เสียเปื้อนไปเลย เพราะมันสะแม๊งใจ๋กั๋นไปเหียละ

มีนึ่งแล้วจะแอมแถมสอง ขี่เฮือน้ำนองซ้อนสองจั้งล่ม

กำ หมะเก่าเปิ้นว่าไว้จ้าดดีน้อะเจ้า เตื๋อนใจ๋หมู่เฮา คนตี้ซอบผ่อสาว ๆ งาม ๆ ถ้ายังหมะมี๋ไผอยู่แอมข้างก่ แล้วไป แต่ถ้าตั๋วเก่าเฮามีแล้วคนนึ่ง ก่ จะไปเซาะผ่อตังอื่นแห๋ม กำเดวจะเป๋น ขี่เฮือน้ำนอง ซ้อนสอง กะเดวมันจะล่มเน่อเจ้า

เปิ้นหมะถาม จะไปกล่าว เปิ้นหมะป่าว จะไปไป
กำ หมะเก่าเปิ้นว่าไว้จะอี้ แต่วันนี้ป้าชักจะกั๋งขา เพราะป้าตั้งใจ๋ป่าวประกาศ ทีแรกก่ จะมีไผ ๆ ปากั๋นมา แต่เอาแต๊ ๆ แล้ว ก่ หมะมากั๋นเหียซื่อ ๆ หยั่งอั้นแหละ แล้วจะหมะฮื่อป้ากั๋งขาจะได ก่ ต้องปิ้กมาผ่อตั๋วเก่า อาจจะมีอะหยังตี้เยียะฮื่อเปิ้นเปลี่ยนใจ๋เจ้า

ใจ๋บ่ แข็ง บ่ ได้ขี่จ๊างงา ใจ๋บ่ กล้า บ่ ได้เป๋นป้อเลี้ยง

เปิ้นสอนฮื่อเป๋นคนเก่งคนกล้า แต่ต้องเป๋นในตางตี้ถูก หมะไจ้ฮื่อเป๋นนักเลงอันธพาลนาเจ้า

หันเปิ้นมี จะไปไค่ได้ หันเปิ้นยากไร้ จะไปดูแควน

เปิ้น สอนฮื่อมีใจ๋เป๋นก๋าง หันเปิ้นมี จะไปขอย กาว่าอยากได้ฮ๋องเปิ้น และถ้าหันคนยากคนจ๋น ก่ จะไปดูแควนเปิ้น บางครั้งบางเตื้อ คนตี้เฮาดูหมิ่นดูแควน ก่ อาจจะได้ดิบได้ดีซักวันนึ่งก่ ได้

กิ๋นข้าวฮื่อไว้ต่าน้ำ

คน เฒ่าเปิ้นสอนว่า เวลากิ๋นข้าว จะไปกิ๋นจ๋นกั๊ด ต้องไว้ต่าน้ำพ่อง หมะอั้น กำเดวปอกิ๋นน้ำเข้าไปก่ จะกั๊ดแอ๋งแต๋ง เป๋นข้ออ้างว่ายะก๋านหมะได้ มันกั้ดต๊อง !     

ทำความเข้าใจเกี่ยวกับเว็ปไซต์ www.kasetsomboon.org
ข้อตกลงก่อนชมเว็ปไซต์
บทความบันทึกการเดินทางของเว็ปมาสเตอร์ นายตัวดี ท.ทิวเทือกเขา
คลิ๊กอ่านได้เลยครับ มีทั้งหมดตอนนี้ 14 ตอน
  ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่ ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่
1. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 1 11. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 11
2. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 2 12. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 12
3. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 3 13. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 13
4. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 4 14. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 14
5. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 5 15. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
6. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 6 16. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
7. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 7 17. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
8. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 8 18. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
9. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 9 19. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
10. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 10 20. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
21. นิยายรักน้ำเน่า เรื่องล่าสุด
22. บันทึกรักน่าอ่าน
23. รักเดียวใจเดียว
ขอบคุณนะครับ ที่ติดตามอ่านบทความของผม นายตัวดี ท.ทิวเทือกเขา
ท่านสามารถติดตามอ่านเรื่องราวความเป็นมาของการสร้างอ่างเก็บน้ำญวนได้ โดยคลิ๊กที่หัวข้อได้ครับ
ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่ ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่
  1. กว่าจะมาเป็นแม่น้ำญวน ตอนที่ 1 4. ความเป็นมาของโครงการอ่างเก็บน้ำญวน 1
บทนำ
2. กว่าจะมาเป็นแม่น้ำญวน ตอนที่ 2 5. ความเป็นมาของโครงการอ่างเก็บน้ำญวน 2 ตอนที่ 2
3. กว่าจะมาเป็นแม่น้ำญวน ตอนที่ 3 6. เสียงน้อยๆที่คอยติดตามอ่างเก็บน้ำญวน จากผู้เขียน
ขอบคุณนะครับ ที่ติดตามอ่านบทความ ท่านสามารถร่วมเสนอแนวคิดได้ตลอดเวลานะครับ
ท่านสามารถติดตามอ่านเรื่องราวความเป็นมาของดอยผาขาม (ดอยผาข่าม) โดยคลิ๊กอ่านที่นี่ได้ครับ
ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่ ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่
1. ดอยผาขามตำนานสอนใจ ตอนที่ 1 7. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 1
2. ดอยผาขามตำนานสอนใจ ตอนที่ 2 8. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 2
3. ตำนานพระสนธนมโนราห์ ตำนาน 9. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 3
4. ตำนานนกหัสดิลงค์ ตำนาน 10. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 4
5. ยอดวิวดอยผาขาม ภาพประกอบ 11. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 5
6. ถ้ำน้ำดั้น บ้านห้วยปุ้ม บทความภาพ 12. บ้านปางถ้ำ – ถ้ำผาแดง – ถ้ำน้ำลอด ภาพ
ขอบคุณนะครับ ที่ติดตามอ่านบทความ ท่านสามารถร่วมเสนอแนวคิดได้ตลอดเวลานะครับ
 ท่านสามารถคลิ๊กอ่านเรื่องราวต่างๆได้ในแต่ละหัวข้อเลยครับ

ที่ ขื่อเรื่อง ที่ ชื่อเรื่อง ที่ ชื่อเรื่อง
1. ภาพเก่าเล่าเชียงคำ 26. ตำนานดอยผาขาม 1 51. ในหลวงเสด็จเชียงคำ
2. วัดพระนั่งดิน เชียงคำ 27. ตำนานดอยผาขาม 2 52. นายอำเภอคนแรกของเชียงคำ
3. ตำนานพระเจ้านั่งดิน 28. ตำนานดอยผาขาม 3 53. พระยาดัสกรปลาส
4. วัดเวียงพระแก้ว 29. ตำนานดอยผาขาม 4 54. ที่ว่าการอำเภอเชียงคำ
5. พญาคำฟูกับเชียงคำ 30. ตำนานดอยผาขาม 5 55. บ้านพี่เมืองน้อง น้ำตกภูซาง
6. ตำนานตุ๊เจ้าคอขาด 31. ตำนานดอยผาขาม 6 56. รวมข้อมูลหมู่บ้านต่างๆในเชียงคำ
7. ตำนานเมืองคุ้ม 32. ตำนานดอยผาขาม 7 57.  พระเจ้าไชยเชษฐาธิราช
8. ตำนานดงเปื๋อยเปียง 33. ตำนานดอยผาขาม 8 58.
9. ตำนานดงป่าแดง 34. ตำนานดอยผาขาม 9 59.
10. ตำนานกู่ผาแดง 35. พิธีกรรมล้านนาบ้านเฮา 60.
11. ตำนานขุนหาญดงโก้ง 36. แนวกำแพงโบราณเชียงคำ 61.
12. ตำนานทุ่งทัพ 37. ภาพในตลาดเชียงคำปัจจุบัน 62.
13. ตำนานดอยปู่ง่าว 38. ภาพบรรยากาศมุมสูงของเชียงคำ 63.
14. ตำนานเจ้าหมวกคำ 39. สาวงามไทลื้อ 64.
15. ตำนานพระธาตุดอยคำ 40. ภาพวิวยอดดอยผาขาม 65.
16. ปริศนาธรรมพระนั่งดิน 41. อนุสรณ์ผู้เสียสละเชียงคำ 66.
17. พระเจ้าแสนแซ่ 42. ภาพงานอนุสรณ์ ปี 2557 67.
18. สล่าปั้นพระงามเจียงคำ 43. สถานีวิทยุปวงผญา 68.
19. สุริวงศ์ องค์สุดท้ายเจียงคำ 44. โรงหนังประสพสุขรามา 69.
20. ปี่ขับลื้อ..โดยนพดล 45. สืบชะตาแม่น้ำญวน 70.
21. ผางลาง 46. ศูนย์หัตถกรรมผ้าไทลื้อ ทุ่งมอก 71.
22. วัดร้องเก่า ต.ร่มเย็น 47. พาเที่ยวบ้านฮวกชายแดนไทยลาว 72.
23. บ้านปี้ ต.เวียง อ.เชียงคำ 48. นางพญาเสื้อโคร่งบ้านเรา 73.
24. งานไทยลื้อเจียงคำ แข่งขันไก่ตั้ง 49. ธรรมชาติเชียงคำบ้านเฮา 74.
25. เสน่ห์บ้านเฮาธรรมชาติโอบล้อม 50. แอ่วทุ่งทานตะวัน ป่าซาง 75.
รวมภาพต่างๆ (1)
รวมรูปภาพต่างๆ (3)
รวมภาพต่างๆ (5)