Get Adobe Flash player

“วิกิพีเดีย” (Wikipedia) ใช้ภาพชายหญิงชนเผ่าอาข่า เป็นรูปประกอบบทความหน้า “มนุษย์”

ถกเถียง’ภาพมนุษย์’ ทำไมเป็น’อาข่า’ในไทย

ชายหญิงอาข่า   เมื่อต้องหาภาพประกอบบทความเรื่อง “มนุษย์” ในสารานุกรม เล่มหนึ่ง คำถามคือจะใช้ภาพอะไรดี?

ประเด็นซึ่งถกเถียงกันในโลกออนไลน์เกิดขึ้นเมื่อเว็บไซต์สารานุกรม “วิกิพีเดีย” (Wikipedia) ใช้ภาพชาวนาชายหญิงชนเผ่า อาข่าทางเหนือของไทย เป็นรูปประกอบของบทความหน้า “มนุษย์”!

นับว่าประเทศไทยเราได้รับเกียรติเป็นตัวแทนของมนุษยชาติ

บางคนรู้สึกว่าภาพนี้ไม่ได้สะท้อนถึงความหลากหลายของมนุษย์ ทำไมต้องเป็นชนเผ่าอาข่า แทนที่จะเป็นคนชาติอื่นๆ และทำไมต้องเป็นชาวนา แทนที่จะเป็นนักธุรกิจหรืออาชีพอื่นๆ ที่คนทั่วโลกคุ้นตา

บางคนกล่าวว่า ทุกวันนี้มนุษย์ได้ก้าวหน้าไปมากกว่าตอนที่เรายังปลูกผักทำนาอย่างมาก น่าจะใช้รูปขณะนักบินอวกาศกำลังสำรวจดวงจันทร์เพื่อแสดงถึงความสำเร็จ ของมนุษยชาติจะดีกว่า
ทั้งนี้ เคยมีความพยายามเสนอภาพ “มนุษย์” ให้ครอบคลุมเช่นกัน ตัวอย่างอันโด่งดังคือแผงรูปที่ติดไปกับยานอวกาศ “ไพโอเนียร์” ซึ่งถูกส่งไปสำรวจดาวเคราะห์รอบนอกในระบบสุริยจักรวาล และได้หันทิศทางไปสู่อวกาศ ปัจจุบันอยู่ห่างจากโลกประมาณ 159,000 ล้านก.ม.

คาร์ล เซแกน นักวิทยาศาสตร์ที่ควบคุมโครงการไพโอเนียร์ ออกแบบรูปวาดหญิง-ชายไม่ใส่เสื้อคู่หนึ่ง คนหนึ่งกำลังยกมือขึ้นเป็นท่าทางทักทาย รูปนี้ติดกับยานอวกาศไปด้วยเผื่อสิ่งมีชีวิตนอกโลก มาพบเข้า จะได้เข้าใจว่ามนุษย์หน้าตาเป็นอย่างไร

นอกจากนี้ บางองค์กรอย่างสมาคมมนุษยนิยมแห่งอังกฤษ (British Humanist Association) ก็ออกแบบโลโก้ตัว H ซึ่งแทนคำว่า Human (มนุษย์) และ Humanist (มนุษยนิยม) ให้เป็นรูปคนทำท่ายินดี สอดคล้องกับแนวคิดมนุษยนิยมว่าเราควรทำให้มนุษย์รอบข้างมีความสุข

กลับมาที่รูปมนุษย์อาข่าของวิกิพีเดีย หลังจาก ถกเถียงกันหลายยก ผู้ทำหน้าที่บรรณาธิการบทความดังกล่าวอธิบายว่าใช้รูปชาวอาข่า 2 คนนี้ก็เพราะ “สื่อถึงมนุษย์โดยรวมได้มากที่สุด”

มนุษย์ส่วนใหญ่ในโลกส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในทวีปเอเชีย ประชากรโลกร้อยละ 60 เป็นชาวเอเชีย และทวีปเอเชียก็ใหญ่ที่สุดในโลกด้วย จึงเลือกใช้รูปชาวเอเชีย ต่างจากภาพบนยานไพโอเนียร์ข้างต้น ที่ดูเป็นฝรั่งผิวขาว ชาติพันธุ์คอเคเซียน

ส่วนที่เลือกรูปชาวนา แทนที่จะเลือกรูปสังคมปัจจุบัน ก็เป็นเพราะว่าในประวัติศาสตร์มนุษย์กว่า 6,000 ปีที่ผ่านมาส่วนใหญ่เราเป็นสังคมเกษตรกรรมมาตลอด และเพิ่งมาเปลี่ยนวิถีชีวิตเป็นสังคมอุตสาหกรรมในช่วง 150-200 ปีที่ผ่านมานี้เท่านั้น

อีกทั้งประชากรมนุษย์ส่วนใหญ่ในปัจจุบันยังมีฐานะค่อนข้างยากจน ไม่ได้ร่ำรวยหรือมีรถยนต์ขับ ซึ่งสอดคล้องกับภาพชาวนาทั้ง 2 คนในรูป

สำหรับเหตุผลที่ไม่ใช้รูปมนุษย์เปลือยกายเพื่อให้เห็นร่างกายอย่างชัดเจน (แบบภาพของยานไพโอเนียร์ หรือรูปสเกตช์ร่างกายมนุษย์ของดาวินชี) ก็เพราะความแตกต่างระหว่างมนุษย์ กับ สัตว์ ก็คือการที่เราใส่เสื้อผ้าและเครื่องแต่งกายนั่นเอง

ขณะเดียวกันถ้าหากใช้รูปนักบินอวกาศไปดวงจันทร์ตามที่บางคนเสนอ ก็จะไม่เห็นรูปร่างหน้าตาของมนุษย์ เพราะถูกชุดนักบินอวกาศคลุมหมด

ยังไม่นับข้อถกเถียงที่ว่า อะไรคือ “ความสำเร็จ” ของมนุษย์กันแน่ เหตุใดการไปดวงจันทร์จึงสำเร็จมากกว่าการค้นพบวัคซีนรักษาโรค หรือมากกว่าการที่บรรพบุรุษของเรารอดจากการถูกสัตว์อื่นๆ จับกินจนสูญพันธุ์ และพัฒนามาเป็นสังคมมนุษย์ได้นานถึงเพียงนี้

ถึงแม้ว่าหลายคนจะยังมีข้อสงสัยหรือข้อโต้แย้งต่อการเลือกรูปของวิกิ พีเดีย แต่เชื่อได้ว่าการถกเถียงรอบนี้ และคำตอบที่เรามีในใจแต่แรก คงบอกตัวเราได้มากเกี่ยวกับทัศนคติหรือความเข้าใจที่เรามีต่อคำว่า “มนุษย์”

ที่มา www.khaosod.co.th ข่าวสด

พื้นที่แห่งชาวอาข่ากับการสืบสานมรดก

   ชนเผ่าอ่าข่ามีประวัติศาสตร์ความเป็นมานานนับพันปี มากกว่า 50 ชั่วอายุบรรพบุรุษ มีการสืบสานภูมิปัญญา ภาษา วัฒนธรรม และศิลปะต่าง ๆ มายาวนาน ความหลากหลายเหล่านี้ กลายเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว ก่อเกิดวัฒนธรรมที่สวยงาม กลมกลืนเป็นหนึ่งกับธรรมชาติ มีหลักความเชื่อ ขนบธรรมเนียมประเพณีสืบทอดกันมาแต่ครั้งปฐมบรรพชน ภูมิปัญญาศาสตร์ ศิลปะทุกแขนงได้ถูกถ่ายทอด สืบสาน เรียนรู้ปากต่อปาก (มุขปาฐะ) อาจารย์สู่ลูกศิษย์ พ่อสู่ลูก โดยไม่ได้มีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร

  บรรพบุรุษอ่าข่าสร้างสรรค์สิ่งอันล้ำค่าไว้มากมาย เช่น ปรัชญา คำคม วาทกวีศิลป์ และจารีตประเพณีต่าง ๆ เพื่อดำรงความเป็นชาติพันธุ์อ่าข่าไว้มิให้เสื่อมไปตามกาลเวลา มากกว่านั้น เพื่อความสงบสันติสุขของชุมชนที่อยู่ท่ามกลางขุนเขานิเวศน์อันงดงาม

  หนึ่งในมรดกที่สำคัญของชนเผ่าอ่าข่า คือ “การท่องจำชื่อบรรพบุรุษ” (Tseevq) นับว่า มีหนึ่งเดียวในโลก ตั้งแต่ พระเจ้าผู้สร้างฟ้า แผ่นดิน ก่อเกิดสรรพสิ่งและบรรพบุรุษมนุษย์คนแรก ได้สืบเชื้อสายโดยท่องจำชื่อบรรพบุรุษเริ่มตั้งแต่ บรรพบุรุษมนุษย์คนแรก ไล่เรียงลำดับมาถึงชื่อของตนเอง

   การสืบสายตระกูลจากพ่อสู่ลูก ต้องผ่านพิธีเชื่อมจิตวิญญาณระหว่างพ่อผู้เสียชีวิตกับลูกชาย โดยมีคนกลางผู้รู้ประกอบพิธีกรรม ผู้เป็นลูกจำเป็นต้องท่องจำชื่อบรรพบุรุษวงศ์ตระกูลของตนเอง หากจดจำชื่อไม่ได้  การสืบเชื้อสายวงศ์ตระกูลขาดช่วงทันที

ชาวอ่าข่าทุกคนต้องจดจำชื่อบรรพบุรุษ เพื่อสืบสายสกุล โดยมีความเชื่อว่า ถ้าจดจำชื่อบรรพบุรุษได้ เมื่อตายจากโลกนี้ไปสู่อีกโลกหนึ่ง สามารถกลับไปตามหาสายบรรพบุรุษของตนได้

การตายของชาวอ่าข่า หมายถึง การกลับไปอยู่กับบรรพบุรุษของตัวเองในอีกภพภูมิหนึ่ง โดย พิมา (Pirma) หรือผู้นำทางจิตวิญญาณ เป็นผู้สวดมนต์นำดวงวิญญาณกลับสู่แดนบรรพบุรุษ หมายความว่า อ่าข่าทุกคนได้กลับไปอยู่ดินแดนเดียวกันชั่วนิรันดร์ เพราะชาวอาข่ามีบรรพบุรุษพ่อแม่เดียวกัน

พ่อ (Aqda) ทำหน้าที่สอนให้ลูกชายท่องจำชื่อบรรพบุรุษอย่างจริงจัง เพื่อสืบทอดและสืบสานจิตวิญญาณบรรพบุรุษ การจดจำชื่อบรรพบุรุษ ไม่ได้มีความหมายเพียงเพื่อสืบสายสกุลอย่างเดียว แต่หมายรวมถึง การให้เคารพนับถือและมีความกตัญญูกตเวทีต่อบุพการี และแสดงถึงความรัก ความกตัญญูต่อบรรพบุรุษ รวมทั้ง อุทิศส่วนกุศลให้ท่านผู้ล่วงลับ อนึ่ง เป็นการขอพรจากบรรพบุรุษอีกด้วย

วิถีชีวิตประเพณีวัฒนธรรมที่สวยงามของชาว อ่าข่า ถูกสืบสานและดำรงความเป็นเอกลักษณ์มาจนถึงทุกวันนี้ได้ เพราะในอดีตชนเผ่าอ่าข่าเป็นสังคมเอกเทศ ไม่ติดต่อสื่อสารกับสังคมภายนอกมากนัก จึงมีความรุ่งเรืองทางศิลปวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์โดดเด่นไม่เหมือนใคร

โลกาภิวัฒน์มีอิทธิพลต่อรอบด้าน ส่งผลกระทบต่อสรรพสิ่งในโลกหล้า กระแสสังคมเข้ามามีบทบาทอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ จารีตประเพณีเดิม ทำให้เกิดความสงสัย เบื่อหน่ายวิถีเดิม ๆ จนถูกละทิ้งไป กลับยึดถือ แล้วเดินตามเส้นทางที่ตนเห็นชอบ สถานการณ์ต่าง ๆ เหล่านี้ มีแนวโน้มรุนแรงขยายวงกว้างอย่างรวดเร็ว

หากชาวอ่าข่าไม่ตื่นตัว ย้อนกลับมาดูจุดเดิมที่เคยเป็น เหลียวกลับมาสนใจศึกษาวิถีชีวิตประเพณีอ่าข่า อีกไม่นานชนเผ่าอ่าข่าคงเหลือเพียงตำนาน มีรูปกายภายนอกที่ไร้มนต์เสน่ห์และไร้มรดกทางจิตวิญญาณ …Read More…»

ทำความเข้าใจเกี่ยวกับเว็ปไซต์ www.kasetsomboon.org
ข้อตกลงก่อนชมเว็ปไซต์
บทความบันทึกการเดินทางของเว็ปมาสเตอร์ นายตัวดี ท.ทิวเทือกเขา
คลิ๊กอ่านได้เลยครับ มีทั้งหมดตอนนี้ 14 ตอน
  ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่ ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่
1. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 1 11. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 11
2. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 2 12. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 12
3. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 3 13. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 13
4. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 4 14. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 14
5. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 5 15. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
6. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 6 16. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
7. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 7 17. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
8. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 8 18. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
9. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 9 19. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
10. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 10 20. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
21. นิยายรักน้ำเน่า เรื่องล่าสุด
22. บันทึกรักน่าอ่าน
23. รักเดียวใจเดียว
ขอบคุณนะครับ ที่ติดตามอ่านบทความของผม นายตัวดี ท.ทิวเทือกเขา
ท่านสามารถติดตามอ่านเรื่องราวความเป็นมาของการสร้างอ่างเก็บน้ำญวนได้ โดยคลิ๊กที่หัวข้อได้ครับ
ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่ ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่
  1. กว่าจะมาเป็นแม่น้ำญวน ตอนที่ 1 4. ความเป็นมาของโครงการอ่างเก็บน้ำญวน 1
บทนำ
2. กว่าจะมาเป็นแม่น้ำญวน ตอนที่ 2 5. ความเป็นมาของโครงการอ่างเก็บน้ำญวน 2 ตอนที่ 2
3. กว่าจะมาเป็นแม่น้ำญวน ตอนที่ 3 6. เสียงน้อยๆที่คอยติดตามอ่างเก็บน้ำญวน จากผู้เขียน
ขอบคุณนะครับ ที่ติดตามอ่านบทความ ท่านสามารถร่วมเสนอแนวคิดได้ตลอดเวลานะครับ
ท่านสามารถติดตามอ่านเรื่องราวความเป็นมาของดอยผาขาม (ดอยผาข่าม) โดยคลิ๊กอ่านที่นี่ได้ครับ
ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่ ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่
1. ดอยผาขามตำนานสอนใจ ตอนที่ 1 7. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 1
2. ดอยผาขามตำนานสอนใจ ตอนที่ 2 8. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 2
3. ตำนานพระสนธนมโนราห์ ตำนาน 9. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 3
4. ตำนานนกหัสดิลงค์ ตำนาน 10. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 4
5. ยอดวิวดอยผาขาม ภาพประกอบ 11. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 5
6. ถ้ำน้ำดั้น บ้านห้วยปุ้ม บทความภาพ 12. บ้านปางถ้ำ – ถ้ำผาแดง – ถ้ำน้ำลอด ภาพ
ขอบคุณนะครับ ที่ติดตามอ่านบทความ ท่านสามารถร่วมเสนอแนวคิดได้ตลอดเวลานะครับ
 ท่านสามารถคลิ๊กอ่านเรื่องราวต่างๆได้ในแต่ละหัวข้อเลยครับ

ที่ ขื่อเรื่อง ที่ ชื่อเรื่อง ที่ ชื่อเรื่อง
1. ภาพเก่าเล่าเชียงคำ 26. ตำนานดอยผาขาม 1 51. ในหลวงเสด็จเชียงคำ
2. วัดพระนั่งดิน เชียงคำ 27. ตำนานดอยผาขาม 2 52. นายอำเภอคนแรกของเชียงคำ
3. ตำนานพระเจ้านั่งดิน 28. ตำนานดอยผาขาม 3 53. พระยาดัสกรปลาส
4. วัดเวียงพระแก้ว 29. ตำนานดอยผาขาม 4 54. ที่ว่าการอำเภอเชียงคำ
5. พญาคำฟูกับเชียงคำ 30. ตำนานดอยผาขาม 5 55. บ้านพี่เมืองน้อง น้ำตกภูซาง
6. ตำนานตุ๊เจ้าคอขาด 31. ตำนานดอยผาขาม 6 56. รวมข้อมูลหมู่บ้านต่างๆในเชียงคำ
7. ตำนานเมืองคุ้ม 32. ตำนานดอยผาขาม 7 57.  พระเจ้าไชยเชษฐาธิราช
8. ตำนานดงเปื๋อยเปียง 33. ตำนานดอยผาขาม 8 58.
9. ตำนานดงป่าแดง 34. ตำนานดอยผาขาม 9 59.
10. ตำนานกู่ผาแดง 35. พิธีกรรมล้านนาบ้านเฮา 60.
11. ตำนานขุนหาญดงโก้ง 36. แนวกำแพงโบราณเชียงคำ 61.
12. ตำนานทุ่งทัพ 37. ภาพในตลาดเชียงคำปัจจุบัน 62.
13. ตำนานดอยปู่ง่าว 38. ภาพบรรยากาศมุมสูงของเชียงคำ 63.
14. ตำนานเจ้าหมวกคำ 39. สาวงามไทลื้อ 64.
15. ตำนานพระธาตุดอยคำ 40. ภาพวิวยอดดอยผาขาม 65.
16. ปริศนาธรรมพระนั่งดิน 41. อนุสรณ์ผู้เสียสละเชียงคำ 66.
17. พระเจ้าแสนแซ่ 42. ภาพงานอนุสรณ์ ปี 2557 67.
18. สล่าปั้นพระงามเจียงคำ 43. สถานีวิทยุปวงผญา 68.
19. สุริวงศ์ องค์สุดท้ายเจียงคำ 44. โรงหนังประสพสุขรามา 69.
20. ปี่ขับลื้อ..โดยนพดล 45. สืบชะตาแม่น้ำญวน 70.
21. ผางลาง 46. ศูนย์หัตถกรรมผ้าไทลื้อ ทุ่งมอก 71.
22. วัดร้องเก่า ต.ร่มเย็น 47. พาเที่ยวบ้านฮวกชายแดนไทยลาว 72.
23. บ้านปี้ ต.เวียง อ.เชียงคำ 48. นางพญาเสื้อโคร่งบ้านเรา 73.
24. งานไทยลื้อเจียงคำ แข่งขันไก่ตั้ง 49. ธรรมชาติเชียงคำบ้านเฮา 74.
25. เสน่ห์บ้านเฮาธรรมชาติโอบล้อม 50. แอ่วทุ่งทานตะวัน ป่าซาง 75.
รวมภาพต่างๆ (1)
รวมรูปภาพต่างๆ (3)
รวมภาพต่างๆ (5)