Get Adobe Flash player

ไทขึน หรือ ไทเขิน เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ชาวไทกลุ่มหนึ่ง ที่อาศัยอยู่ในประเทศพม่า ประเทศไทย ประเทศจีน และประเทศลาว เป็นส่วนมาก ชื่อจริงของชนนี้ก็คือ ไทขึน แต่คนไทยเรียกว่าไทเขิน ก็เพราะว่าพวกเขาเก่งทางด้านทำเครื่องเขิน เคยตั้งอาณาจักรของตน มีเมืองหลวงอยู่ที่เมืองเชียงตุง รัฐฉาน ประเทศพม่า พูดภาษาภาษาไทขึน ซึ่งเป็นภาษาในกลุ่มภาษาย่อยไทพายัพ ในกลุ่มภาษากัม-ไท ตระกูลภาษาไท-กะได ที่คนไทยเรียกไทยเขินเพราะว่าเก่งทำเครื่องเขินนั้นถูกต้องแต่ไม่ใช่ทั้งหมด ขึนมีความหมายว่าฝืน ที่เป็นเช่นนี้เพราะแม่นำขึนนั้นไหลขึ้นไปทางเหนือ ไม่ได้ไหลลงไปทางทิศใต้เช่นเดียวกับแม่นำเมย ชาวไทที่อาศัยอยู่จึงถูกเรียกว่าไทขึน พวกนี้มีความสามารถในการทำภาชนะเครื่องใช้จากไม้ไผ่ที่สานอย่างละเอียดแล้ว เคลือบด้วยยางไม้สีแดงจึงเรียกว่าเครื่องขึน แต่คนไทยเรียกเพื้ยนว่าเขินภาษาเขิน หรือ ภาษาขึน (อังกฤษ: Khün language; เขิน: Dai Kun) (บ้างก็ว่า ไทเขิน หรือ ไทขึน) มีผู้พูดทั้งสิ้น 120,855 คน พบในส่วนใหญ่อยู่ในเชียงตุง รัฐฉาน ประเทศพม่า ประมาณ 114,574 คน (พ.ศ. 2543) พบในประเทศไทย 6,281 คน (พ.ศ. 2543) ในจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย ใกล้เคียงกับภาษาไทลื้อและภาษาไทเหนือ เขียนด้วยอักษรเขินที่มีลักษณะคล้ายอักษรล้านนา[1] จัดอยู่ในตระกูลภาษาไท-กะได กลุ่มภาษากัม-ไท สาขาเบ-ไท สาขาย่อยไท-แสก
เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ดั้งเดิมอาศัยอยู่แถบดินแดนสิบสองปันนา หรือ แถบเมืองยอง ในประเทศพม่า

การแต่งกายของสตรีไทเขินเมืองยอง นิยมเสื้อที่ตัดมาจากผ้าสีขาว หรือสีชมพู รวมถึงตัดด้วยผ้าแพรที่นำเข้าจากประเทศจีน สวมใส่กันในผู้ที่มีฐานะดี ลักษณะเสื้อจะเป็นลักษณะเดียวกันกับเสื้อปั๊ด เอวกระดกเล็กน้อย นิยมเคียนหัวด้วยผ้าสีอ่อนเช่นเดียวกับไทลื้อ  เครื่องประดับจะนิยมเครื่องประดับที่ทำมาจากเครื่องเงิน ผ้าซิ่นส่วนบนเป็น ลายริ้ว หรือที่เรียกกันว่า “ซิ่นก่าน” ส่วนตีนจะต่อด้วยผ้าสีเขียว ซึ่งเป็นเอกลักษณ์อีกประการหนี่งของชาวไทเขิน

การแต่งกายของบุรุษไทเขินเมืองยอง นิยมเสื้อคอกลม ผ่าหน้า กระดุมผ้าแบบจีน นุ่งเตี่ยวโย้เหมือนกางเกงแบบจีน ในโอกาสที่สำคัญบุรุษชาว ไทเขินจะนิยมสวมเสื้อคอปกไว้ภายในอีกด้วยเพื่อความเรียบร้อย นิยมเคียนหัวและมัดเอวด้วยผ้าแพรพรรณสีอ่อน ในคนที่มีฐานะดี

 

ขอขอบคุณข้อมูลจาก : กองส่งเสริมเสริมศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย

อีกที่มาหนึ่งครับ

ไทเขินเป็นชนชาติหนึ่งในกลุ่มไต ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ใน เมืองเชียงตุง รัฐฉาน ประเทศพม่า ไทเขินเรียกตัวเองว่า “ขึน” ซึ่งมาจากชื่อแม่น้ำในเมืองเชียงตุงภาษาพูดและเขียนของไทเขินมีความคล้าย คลึงกันกับไทยองและไทลื้อมาก พูดภาษาภาษาไทขึน ซึ่งเป็นภาษาในกลุ่มภาษาย่อยไทพายัพ ในกลุ่มภาษาคำ-ไต ตระกูลภาษาไท-กะได ในประเทศไทยพบชาวไทยเขินบริเวณสันป่าตอง สันกำแพง แม่แตง ดอยสะเก็ด และในเขตอำเภอเมือง ในจังหวัดเชียงใหม่

         สำหรับวัฒนธรรมประเพณีของชาวไทเขิน หรือไทขึนนั้น เครื่องแต่งกายของชาวไทขึน นั้น หญิงทั่วไป เสื้อจะไม่มีปก และจะใช้เชือกหรือเกลียวด้ายผูกที่เอวรัดรูป ชายเสื้อตรงเอวจะกางออกเหมือนเสื้อผู้หญิงในราชสำนักพม่า ใช้ผ้าสีชมพูอ่อนโพกหัว และจะนุ่งซิ่น สำหรับผู้ชาย จะใส่เสื้อแขนสามส่วน เป็นผ้าฝ้ายทอมือสมัยดั้งเดิม ผ้าโพกหัวส่วนมากจะใช้สีครีมหรือสีขาว จะใส่กางกงสะดอใช้ได้ทุกสี เสื้อของชายไทขึนจะเป็นเสื้อผ่าหน้าใช้กระดุม ตัดเป็นเสื้อคอกลม นิยมใส่เสื้อแบบไทยใหญ่สวมทับข้างนอก ส่วนเสื้อข้างในมักจะเป็นเสื้อยืด หรือเสื้อสีขาวมีปก

         ดังนั้นในด้านวัฒนธรรม ชาวไทเขินมีความคล้ายคลึงกับาวล้านนามากที่สุด คือมีขนบ ประเพณี ภาษา และตัวอักษรอย่างเดียวกับชาวไทยล้านนา แต่ก็จะมีข้อแตกต่างกันในด้านของสำเนียงภาษา รูปแบบอักษร และพิธีกรรมทางวัฒนธรรม อย่างไรก็ตามชาวไทเขินแม้ว่าจะถูกปกครองโดยคนในชนชาติอื่น คือ พม่า ที่ปกครองมานาน แต่ชาวไทขึนก็ไม่ละทิ้งขนบธรรมเนียมประเพณี โดยเฉพาะอักษรประจาติที่ชาวไทขึนยึดรูปแบบเดิมมากที่สุด

ที่มา :

– หนังสือ การแต่งกายพื้นเมือเชียงใหม่ ของ ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ และศูนย์วัฒนธรรมราชภัฏเชียงใหม่ ,2539

– การเสวนาไทศึกษาครั้งที่ 4 : ไทขึนและเมืองเชียงตุง โดยโครงการศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ,2536

– ตำนานเมืองเชียงตุง ปริวรรตโดยทวี สว่างปัญญางกูร ,2527

– รายงานการวิจัย เรื่อง อักษรและอักขรวิธีภาษาไทเขิน โดย จีราภรณ์ สุนทรธรรม ,2529-2530

http://www.tpschamnong.iirt.net/article/basa_5nt132.html

http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%84%E0%B8%97%E0%B8%82%E0%B8%B6%E0%B8%99

http://www.montfort.ac.th/mcs/dept/witaya/karen.htm

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

ทำความเข้าใจเกี่ยวกับเว็ปไซต์ www.kasetsomboon.org
ข้อตกลงก่อนชมเว็ปไซต์
บทความบันทึกการเดินทางของเว็ปมาสเตอร์ นายตัวดี ท.ทิวเทือกเขา
คลิ๊กอ่านได้เลยครับ มีทั้งหมดตอนนี้ 14 ตอน
  ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่ ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่
1. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 1 11. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 11
2. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 2 12. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 12
3. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 3 13. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 13
4. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 4 14. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 14
5. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 5 15. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
6. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 6 16. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
7. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 7 17. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
8. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 8 18. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
9. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 9 19. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
10. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 10 20. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
21. นิยายรักน้ำเน่า เรื่องล่าสุด
22. บันทึกรักน่าอ่าน
23. รักเดียวใจเดียว
ขอบคุณนะครับ ที่ติดตามอ่านบทความของผม นายตัวดี ท.ทิวเทือกเขา
ท่านสามารถติดตามอ่านเรื่องราวความเป็นมาของการสร้างอ่างเก็บน้ำญวนได้ โดยคลิ๊กที่หัวข้อได้ครับ
ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่ ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่
  1. กว่าจะมาเป็นแม่น้ำญวน ตอนที่ 1 4. ความเป็นมาของโครงการอ่างเก็บน้ำญวน 1
บทนำ
2. กว่าจะมาเป็นแม่น้ำญวน ตอนที่ 2 5. ความเป็นมาของโครงการอ่างเก็บน้ำญวน 2 ตอนที่ 2
3. กว่าจะมาเป็นแม่น้ำญวน ตอนที่ 3 6. เสียงน้อยๆที่คอยติดตามอ่างเก็บน้ำญวน จากผู้เขียน
ขอบคุณนะครับ ที่ติดตามอ่านบทความ ท่านสามารถร่วมเสนอแนวคิดได้ตลอดเวลานะครับ
ท่านสามารถติดตามอ่านเรื่องราวความเป็นมาของดอยผาขาม (ดอยผาข่าม) โดยคลิ๊กอ่านที่นี่ได้ครับ
ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่ ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่
1. ดอยผาขามตำนานสอนใจ ตอนที่ 1 7. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 1
2. ดอยผาขามตำนานสอนใจ ตอนที่ 2 8. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 2
3. ตำนานพระสนธนมโนราห์ ตำนาน 9. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 3
4. ตำนานนกหัสดิลงค์ ตำนาน 10. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 4
5. ยอดวิวดอยผาขาม ภาพประกอบ 11. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 5
6. ถ้ำน้ำดั้น บ้านห้วยปุ้ม บทความภาพ 12. บ้านปางถ้ำ – ถ้ำผาแดง – ถ้ำน้ำลอด ภาพ
ขอบคุณนะครับ ที่ติดตามอ่านบทความ ท่านสามารถร่วมเสนอแนวคิดได้ตลอดเวลานะครับ
 ท่านสามารถคลิ๊กอ่านเรื่องราวต่างๆได้ในแต่ละหัวข้อเลยครับ

ที่ ขื่อเรื่อง ที่ ชื่อเรื่อง ที่ ชื่อเรื่อง
1. ภาพเก่าเล่าเชียงคำ 26. ตำนานดอยผาขาม 1 51. ในหลวงเสด็จเชียงคำ
2. วัดพระนั่งดิน เชียงคำ 27. ตำนานดอยผาขาม 2 52. นายอำเภอคนแรกของเชียงคำ
3. ตำนานพระเจ้านั่งดิน 28. ตำนานดอยผาขาม 3 53. พระยาดัสกรปลาส
4. วัดเวียงพระแก้ว 29. ตำนานดอยผาขาม 4 54. ที่ว่าการอำเภอเชียงคำ
5. พญาคำฟูกับเชียงคำ 30. ตำนานดอยผาขาม 5 55. บ้านพี่เมืองน้อง น้ำตกภูซาง
6. ตำนานตุ๊เจ้าคอขาด 31. ตำนานดอยผาขาม 6 56. รวมข้อมูลหมู่บ้านต่างๆในเชียงคำ
7. ตำนานเมืองคุ้ม 32. ตำนานดอยผาขาม 7 57.  พระเจ้าไชยเชษฐาธิราช
8. ตำนานดงเปื๋อยเปียง 33. ตำนานดอยผาขาม 8 58.
9. ตำนานดงป่าแดง 34. ตำนานดอยผาขาม 9 59.
10. ตำนานกู่ผาแดง 35. พิธีกรรมล้านนาบ้านเฮา 60.
11. ตำนานขุนหาญดงโก้ง 36. แนวกำแพงโบราณเชียงคำ 61.
12. ตำนานทุ่งทัพ 37. ภาพในตลาดเชียงคำปัจจุบัน 62.
13. ตำนานดอยปู่ง่าว 38. ภาพบรรยากาศมุมสูงของเชียงคำ 63.
14. ตำนานเจ้าหมวกคำ 39. สาวงามไทลื้อ 64.
15. ตำนานพระธาตุดอยคำ 40. ภาพวิวยอดดอยผาขาม 65.
16. ปริศนาธรรมพระนั่งดิน 41. อนุสรณ์ผู้เสียสละเชียงคำ 66.
17. พระเจ้าแสนแซ่ 42. ภาพงานอนุสรณ์ ปี 2557 67.
18. สล่าปั้นพระงามเจียงคำ 43. สถานีวิทยุปวงผญา 68.
19. สุริวงศ์ องค์สุดท้ายเจียงคำ 44. โรงหนังประสพสุขรามา 69.
20. ปี่ขับลื้อ..โดยนพดล 45. สืบชะตาแม่น้ำญวน 70.
21. ผางลาง 46. ศูนย์หัตถกรรมผ้าไทลื้อ ทุ่งมอก 71.
22. วัดร้องเก่า ต.ร่มเย็น 47. พาเที่ยวบ้านฮวกชายแดนไทยลาว 72.
23. บ้านปี้ ต.เวียง อ.เชียงคำ 48. นางพญาเสื้อโคร่งบ้านเรา 73.
24. งานไทยลื้อเจียงคำ แข่งขันไก่ตั้ง 49. ธรรมชาติเชียงคำบ้านเฮา 74.
25. เสน่ห์บ้านเฮาธรรมชาติโอบล้อม 50. แอ่วทุ่งทานตะวัน ป่าซาง 75.
รวมภาพต่างๆ (1)
รวมรูปภาพต่างๆ (3)
รวมภาพต่างๆ (5)