Get Adobe Flash player

การเดินทางที่ยาวไกลยังไม่สิ้นสุด ตอนที่ 5

PDFพิมพ์อีเมล

kratieam


พ่อ กับแม่เป็นแบบอย่างที่ดีให้กับผมตลอดมา เมื่อครอบครัวของเรา พออยู่พอกินบ้างแล้ว พ่อก็ได้ไปเช่าที่นาของเพื่อนบ้าน รับจ้างทำนาให้เขาอยู่แถวทุ่งบ้านบน  ณ ที่แห่งนี้เอง ได้ทำให้ผมเริ่มทำการเกษตรกรรมเป็น ผมได้ขออนุญาตพ่อ ทำสวนกระเทียม โดยตั้งหน้าตั้งตาทำอย่างแท้จริง เริ่มต้นตั้งแต่การตัดตอต้นข้าวหรือตอเฟือง แล้วทำการถากดิน ขุดดินให้เป็นแปลงเพื่อเตรียมปลูกกระเทียม โดยตั้งใจว่า หากในปีหน้าราคากระเทียมดี จะได้มีเสื้อผ้าใหม่ๆใส่กับเข้าบ้าง เพราะครอบครัวของเราบอกตรงๆอย่างไม่อายใครว่า เราใส่เสื้อผ้ามือสองมาโดยตลอด ก็ได้รับการให้โดยน้ำใจจากญาติๆบ้าง จากเพื่อนบ้านบ้าง และผมก็ติดนิสัยนั้นมาถึงปัจจุบัน ถึงผมมาอยู่อเมริกา ผมก็มักไปเลือกหาซื้อเสื้อผ้าที่คุณภาพดี แต่อาจจะเป็นของที่เขาใช้แล้วเอามาต้มมาซักหลายรอบแล้วรีดใช้ ก็ยังใช้ได้ดี

fish

ชีวิตของผมในวัยเด็กของผมนั้น ก็คงเหมือนเด็กทั่วๆไปที่ไม่ได้ประสีประสาอะไรมาก กับการดำเนินชีวิตแบบฆราวาส แต่ชีวิตของผมอาจจะไม่ค่อยมีเวลาว่างเหมือนลูกคนอื่น ดังนั้น ตั้งแต่จำความได้ผมอยู่ชั้นป. 1  ผมก็ทำงานเป็นแล้ว ทั้งงานบ้านงานเรือน ว่างๆ ผมก็จะไปหุงหาอาหาร มักจะไปกับพ่อกับแม่ เช่น เก็บผัก เก็บไม้ หาหน่อย หาปู หาปลา เก็บหอย หาเห็ด ซึ่งก็เป็นเรื่องปกติ ที่ต้องหาเพื่อปากเพื่อท้อง บางทีก็ไปกับเพื่อนหาสัตว์ทุกประเภทที่สามารถทำเป็นอาหารเลี้ยงปากเลี้ยง ท้องได้ ในตอนเป็นเด็กเพื่อนที่ผมสนิทมากที่สุดก็คือ หนานปั๋น เขาเป็นรุ่นพี่ผมหลายปีอยู่ แต่เขาเรียนไม่ค่อยเก่ง หรือไม่ค่อยได้ไปโรงเรียนก็ไม่ทราบ เลยทำให้ต้องเรียนช้ำหลายปี ก็จบเรียนก่อนผมแค่ปีเดียว แต่อายุแก่กว่าผมหลายปี สาเหตุทำให้เราสนิทกันอีกประการหนึ่งคือ การที่ผมได้ย้ายขึ้นมาอยู่ที่บ้านเหนือ ทำให้บ้านของเราใกล้กัน และในละแวกนั้นคนรุ่นราวคราวเดียวที่เป็นผู้ชายก็มีไม่กี่คน เมื่อเราเป็นเพื่อนสนิทกัน เรามักจะชวนกันเที่ยวเล่น บางทีก็ไปหาจับปลา หากุ้ง หาหอย หาอีปุ่ม บางทีก็ไปหาสัตว์บก ส่องกบ ส่องเขียด ใส่กับดักหนู กับดักปลา กับดักกบ เป็นต้น

kob


อีกประการหนึ่งที่ทำให้เราสนิทกันเพราะ เรามีอาชีพเหมือนกันคือ การเลี้ยงควาย พวกเราได้ชื่อว่า เป็นเด็กเลี้ยงควาย ซึ่งเป็นอาชีพหนึ่งที่ผมภูมิใจ และไม่เคยนึกอายใคร หากจะบอกว่า เคยเลี้ยงควายมาก่อน และกลับภูมิใจด้วยช้ำไป เพราเด็กสมัยนี้น้อยคนนักที่จะมีโอกาสอย่างพวกผม ผมได้ไปอาสาเลี้ยงควายให้พ่ออุ้ยแม่อุ้ยของผม ซึ่งท่านมีควายอยู่ฝูงหนึ่ง ประมาณ 6 – 8 ตัว เมื่อก่อนยายเคยบอกว่ามีเยอะมาก แต่ในสมัยก่อนมีโจรขโมยควายบ่อย มีอยู่ครั้งหนึ่ง ยายเคยเล่าให้ฟังว่า มีคนมาแอบขโมยควายไป ยายก็ตามรอยเท้าของควายไป จนไปเจอเชือกของควายและซากควายที่โจรฆ่าไปเรียบร้อยแล้ว ยายเสียใจมาก ร้องห่มร้องไห้ ซึ่งยายก็รู้ว่าโจรคนนั้นเป็นใคร และเขาคนนั้นก็น่าจะรู้ตัวเองว่า ทำอะไรไว้…เพราะในสมัยก่อน สิ่งที่ผมภาคภูมิใจ ก็คือ เมื่อเกิดควายของใครหายขึ้นมา ชาวบ้านก็จะช่วยกันออกตามหา ไปตามรอยเท้าของควาย เนื่องด้วยสมัยที่ผมเกิดยังไม่มีไฟฟ้า ไฟฟ้าเพิ่งเข้าหมู่บ้านเมื่อปี 2527  ทำให้เห็นถึงความสมัครสมานสามัคคีของชาวบ้าน ผมได้เลี้ยงควายของพ่ออุ้ยแม่อุ้ยอยู่เป็นเวลานานหลายปีเหมือนกัน ได้สัมผัสและได้เรียนรู้วิถีชีวิตของมันพอสมควร ผมมีความรักและความผูกพันต่อสัตว์ที่ได้ชื่อว่าควาย เคยได้ยินสำนวนหลายสำนวนที่ได้กล่าวหรือบ่งบอกว่า ควายเป็นสัตว์ที่ไม่ฉลาดหรือโง่นั่นเอง เช่น โง่เหมือนควาย, สีซอให้ควายฟัง เป็นต้น แสดงให้เห็นหรือรู้สึกว่าควายไม่รู้เรื่อง โดยเอามาเปรียบเทียบกับมนุษย์ที่เป็นสัตว์ประเสริฐกว่า แต่ในความเป็นจริงแล้ว ควายเป็นสัตว์เดรัจฉานและไม่ได้โง่ขนาดนั้นหรอก จะว่าไปบางทีฉลาดกว่าคนบางคนซะอีกหลายเท่าก็เป็นได้ บอกไปทางซ้ายมันก็ไป บอกไปทางขวามันก็ไป บอกให้หยุดมันก็ยังหยุด เพียงแต่มันพูดไม่ได้แค่นั้นเอง แต่กับมนุษย์บางทียังโง่กว่ามันด้วยช้ำไป ยิ่งห้ามเหมือนยิ่งยุ

buffalo


ในตอนเป็นเด็กผมชอบเลี้ยงควายมาก โดยส่วนใหญ่แล้ว ผมจะเลือกขี่ควายตัวใดตัวหนึ่ง อาจจะเป็นตัวจ่าฝูง คือ ตัวที่เป็นผู้นำ แล้วพามันเดินไปตามป่าหรือตามสวนข้าวโพดที่เขาเก็บเกี่ยวผลผลิตไปเรียบร้อย แล้ว แต่บางทีก็มีหล่นมีเหลืออยู่บ้าง ผมก็จะนำกระสอบไปด้วย คอยเก็บข้าวโพดที่เขาไม่เอา มันหล่นบ้าง นำมาเป็นอาหารให้ไก่ให้หมูได้กิน การเลี้ยงควายนั้น ก็จะนำไปผูกไว้เป็นจุดๆ บางทีก็ขี่หลังควายปล่อยมันกินหญ้าแล้วค่อยๆเดินไป จนถึงเวลาเย็นหรือพลบค่ำก็พามันกลับบ้าน แต่ในตอนช่วงอากาศร้อนๆ ก็จะพามันไปอาบน้ำหรือเล่นปลัก หรือที่เราเรียกภาษาบ้านผมว่าโตมบวกนั่นเอง ถ้าเป็นน้ำสะอาดหน่อยผมก็จะลงไปเล่นกับมัน คอยขัดหลังให้มัน มันจะชอบมาก บางทีนึกสนุกก็ยืนบนหลังควายแล้วกระโดดลงน้ำ แต่ที่ไม่ชอบอย่างนึกก็คือ เวลาควายลงอาบน้ำที่ไหน มักจะมีปลิงมาเล่นด้วยเสมอ ซึ่งบางครั้ง ผมก็จัดการกับมันไปหลายตัวเหมือนกัน พอมันอาบน้ำเสร็จก็พามันไปกินหญ้าต่อ ควายมันชอบกินหญ้าทุกประเภท โดยเฉพาะหญ้าคอมมิวนิสต์ ซึ่งใบมีลักษณะคล้ายหญ้าคา แต่อ่อนกว่า ลำต้นหนาเป็นกอใหญ่สูง ควายจะชอบกินมาก โดยส่วนใหญ่แล้ว ผมมักจะพาควายไปเลี้ยงแถวบริเวณทางไปบ้านห้วยสา ซึ่งในสมัยก่อนยังไม่มีถนนหนทางรถเหมือนปัจจุบัน เป็นทางล้อเกวียนของชาวบ้านที่เป็นทางขนยาสูบไปขายที่โรงบ่มใบยาบ้านทุ่งเย็น ต.แม่ลาว อ.เชียงคำ จ.พะเยา เป็นทางลัดที่ดีที่สุดในสมัยนั้น ผ่านป่าบ้านห้วยสา บ้านปี้ บ้านปัวศรีพรหม แล้วก็เข้าบ้านทุ่งเย็น แต่ทุกวันนี้ทางสะดวกสบาย เป็นถนนลาดยางไปถึงที่บ้านทุ่งเย็นแล้ว เว้นแต่บางช่วงที่บ้านปัวศรีพรหมเท่านั้นเอง แต่คงอีกไม่กี่ปีก็คงจะลาดยางถึงกันหมดแน่นอน ผมก็จะพาควายของผม ลัดเลาะไปตามทางเกวียน ผ่านป่าไม้ไร่ ไม่บง บางทีก็หาหน่อไม้ไปด้วย ผ่านต้นไม้ไหนที่กินได้ก็แวะเก็บ เช่น ผ่านต้นมะน็อด มีต้นลักษณ์คล้ายต้นมะเดื่อ มีผลคล้ายๆกัน คงเป็นพวกพืชตระกูลเดียวกัน เวลาผลสุกจะเป็นสีแดงคล้ายลูกมะเดื่อ แต่รสชาติดี เหมือนสะตอเบอรี่เลย ในช่วงฤดูกาลไหนที่มีกว่าง ซึ่งถือว่าเป็น ของเล่น หรือเป็นกีฬายอดฮิตของเด็กและผู้ใหญ่เลยก็ว่าได้ จะมีการนำมาประกวด มาแข่งกันว่าของใครสวย กว่างใครเก่ง โดยจะนำมาชนกัน ดังนั้น เมื่อขี่ควายผ่านต้นมะค่า ต้นเครือเถาวัลย์ค้างฟ้า ต้นไม่ไร่ ไม้บงไม้ไผ่ จะต้องพากันแวะดูตลอด เพราะกว่ามันชอบกินหน่อไม้ มันจะเกาะอยู่ที่ปลายยอดอ่อนของหน่อ เมื่อเห็นแล้วเราก็จะเขย่าแรงๆ มันก็จะล่วงลงมา เราก็เก็บมันใส่แอ็บข้าวหรือกระติกข้าวสานไม้ไผ่นั่นเอง ทุกๆวันยิ่งช่วงปิดเทอม พวกพวกจะพากันไปเลี้ยงควายกันทุกวัน บางทีวันไหนนึกสนุกก็พากันไปเลี้ยงไกลๆ ที่ที่ไกลที่สุด ก็โน่นแหล่ะครับ ปางสัก พาควายเดินไปเรื่อยๆ กินไปเล่นไป พอไปถึงก็เที่ยงกว่า ๆ เลี้ยงได้สักพักก็ต้องรีบพากลับ เพราะมันไกลหลายกิโล ที่รองลงมาก็แถวห้วยเฮี้ย ห้วยเฮีย เพราะในสมัยก่อน ชาวบ้านมักจะนิยมไปทำไร่ทำนากันที่โน่น โดยเฉพาะที่นาพ่อของเพื่อนผม นั่นก็คือ ของพ่อหนานจู แม่ศรี สมประเสริฐ จะมีที่นาอยู่ที่ห้วยเฮียแห่งนี้ เป็นการทำการเกษตรโดยทำฝายกั้นน้ำเข้านา โดยได้ทำฝายไม้ไผ้จากลำน้ำญวนบ้าง จากลำห้วยเฮียบ้าง ซึ่งสมัยก่อนน้ำท่าอุดมสมบูรณ์มาก พวกผมจะพากันขี่ควายไป ข้ามน้ำไปหลายแห่งเหมือนกัน บางทีน้ำก็เชี่ยวมาก จำได้ว่าครั้งหนึ่ง เคยพาควายข้ามแถวหน้าวังถ้ำ น้ำเชี่ยวมาก ควายเกือบไหล ถ้าวันนั้นผมเกาะหลังควายไม่แน่นคงตกลงน้ำ และคงไหลไปตามสายน้ำแล้วก็ได้ เมื่อข้ามฟากลำน้ำญวนไปแล้ว ก็จะเข้าสู่ลำนำห้วยเฮีย พวกผมก็จะปล่อยควายกินหญ้า บางทีก็ผูกไว้เป็นจุดๆ จากนั้นพวกผม ก็จะไปหาปลากัน ตามลำห้วย ไปเก็บหอย งมอี่ปุ่ม ซึ่งเป็นสัตว์น้ำคล้ายลูกอ๊อตแต่ตัวโตเท่าหัวนิ้วโป้งบางทีก็ใหญ่กว่า ซึ่งจะมีมากตามลำห้วย บางทีก็หาเก็บผักกูดซึ่งมีเยอะมาก เมื่อได้เยอะแล้ว ก็จะเอามาแบ่งแกงกินกันตอนกลางวัน ส่วนที่เหลือก็เอากลับบ้านในตอนเย็น ซึ่งเป็นช่วงวัยที่ชีวิตมีความสุขมากที่ได้อยู่กับธรรมชาติ แต่ปัจจุบันหลังจากน้ำท่วมครั้งใหญ่ เมื่อปี พ.ศ. 2538 เกิดน้ำป่าไหลหลากพัดพาเอากองหินกองทรายทับถมกัน จนไม่เหลือสภาพลำห้วยเฮียสภาพเดิมให้เห็นอีกในปัจจุบัน สายน้ำก็เปลี่ยนทิศทาง พื้นที่ทำนาของชาวบ้านก็ไม่มีให้เห็นอีกต่อไปแล้ว อีกสาเหตุประการหนึ่ง เนื่องด้วยมีนายทุนมากว้านซื้อที่ดินแถวบริเวณนี้ไปหมด เพราะเมื่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ทำเรื่องเสนอขอให้ทางราชการ สร้างอ่างเก็บน้ำญวนหรือฝายโป่งจี้ขึ้น โดยได้ส่งเรื่องไปตั้งแต่ปี พ.ศ. 2526  แล้วนั้น เรื่องก็ได้เข้าสู่รัฐสภา ทำให้รัฐมนตรีหลายท่านทราบความเป็นไปเป็นอย่างดีของโครงการ ก็เลยได้วางแผนมากว้านซื้อที่ดินไว้ก่อน โดยผ่านตัวแทนชาวบ้าน ซึ่งบริเวณที่ดังกล่าวหากจะต้องสร้างอ่างเก็บน้ำจริง ก็จะต้องมีการเวนคืนที่ดิน ซึ่งอาจจะได้ราคาดี หลังจากให้ตัวแทนชาวบ้านซื้อในราคาไร่ละไม่กี่พันบาท ก็มีการกว้านซื้อกันตั้งแต่บริเวณหน้าฝายโป่งจี้ปัจจุบัน ไปจนกระทั่งถึงบ้านปางถ้ำเลย แล้วให้นายหน้าปลูกต้นยูคาลิปตัสไว้ ซึ่งเป็นความฉลาดแกมโกงของนักการเมืองที่ชาวบ้านอย่างเราๆ ไม่มีสิทธิ์ตามทัน ถึงรู้ก็ไม่สามารถทำอะไรได้ ลองไปถามชาวบ้านดูนะครับ ว่า รัฐมนตรีท่านนั้นเป็นใคร

ติดตามเรื่องโครงการอ่างเก็บน้ำญวนได้ที่นี่ครับ…คลิ๊กเลย

กลับมาสู่เรื่องราวของผมต่อดีกว่านะครับ ก็ปล่อยไปตามผลกรรมแล้วกันนะครับ เพราะไม่มีใครเอาไปได้สักคนหรอกครับ ที่ดินมันก็อยู่ ณ ที่ตรงนั้น อีกที่หนึ่งที่ผมนิยมไปเลี้ยงควาย คือ บริเวณปางสัก ซึ่งเป็นพื้นที่บริเวณคุ้งน้ำของวังซาง ห้วยปุ้ม เป็นดินที่เกิดเป็นสันดอนขึ้นมา ชาวบ้านบ้านสบสา บ้านหนอง บ้านโจ้โก้ และบ้านเกษตรของเรา ก็ได้ไปทำนากันอยู่ที่นั่น ติดบริเวณดอยกิ่วนาค ดอยม่อนกองข้าว ซึ่งเป็นสถานที่ที่ไกลจากบ้านพอสมควรประมาณ 9 กิโลเมตร บางทีผมก็ไปนอนที่นี่ก็มี มันเป็นชีวิตที่มีความสุข ซึ่งปัจจุบันพื้นที่เหล่านี้ก็ไม่ต่างสภาพจากห้วยเฮียหลังจากน้ำท่วมใหญ่และ ถูกกลุ่มนายทุนกว้านซื้อที่ดินไป ก็ไม่มีชาวบ้านท่านใดได้ไปทำการเกษตรกรรมอีกเลย แต่ภาพความทรงจำเก่าๆ ก็ยังซึ้งยังตราตรึงอยู่ในใจของผมเสมอ

ความทรงจำที่ดีเกี่ยวกับการ ดำเนินวิถีชีวิตเกี่ยวกับควายอีกอย่างหนึ่งก็คือ การได้ทำการเกษตรการทำนาด้วยใช้แรงงานของควาย ซึ่งในปัจจุบันแทบจะไม่มีควายให้เห็นเลยในหมู่บ้าน เด็กรุ่นใหม่ๆ อาจจะไม่รู้จักควายด้วยช้ำไป ผมได้มีโอกาสไปดูพ่อจะไปทำนาตั้งแต่เช้าตรู่ พ่อจะแบกไถ แอก บางทีก็เทียมเกวียนหรือล้อไป การได้นั่งเกวียน เป็นเรื่องที่สนุกสนานของเด็กมาก คงเหมือนการได้นั่งรถยนต์ในปัจจุบันแหล่ะมั้ง บางครั้งก็ขออนุญาตผู้ใหญ่ขับเกวียนเอง ซึ่งมีเทคนิคในการบังคับควายเหมือนกัน  เช่น ต้องการให้มันเลี้ยวซ้าย ก็ต้องดึงเชือกควายตัวซ้ายให้มันเดินช้าหรือหยุด แล้วให้ควายตัวทางขวาเดิน มันก็จะเลี้ยวซ้าย อยากให้มันเดินเร็วก็ใช้ไม้ตีที่หลังของมัน มานึกถึงตอนนี้ ยังนึกอดสงสารมันไม่ได้เหมือนกัน เมื่อไปถึงนา พ่อก็จะเอาควายตัวหนึ่ง ใส่แอกที่คอของมันแล้วใช้เชือกผูกมามัดติดกับคันไถ เพื่อใช้แรงควายในการดึงไถ เพื่อไถดินในนาเพื่อที่จะทำการปลูกข้าว บางครั้งผมก็ได้ขออนุญาตพ่อเพื่อช่วยไถนาบ้าง แต่เราเป็นเด็กตัวเล็กๆ ก็ช่วยอะไรไม่ได้มากนัก อย่างดี ก็แค่เดินจูงควายให้พ่อ แล้วพ่อจับแอกจับคันไถบังคับควายให้ไถนา ผมเคยลองทำอยู่หลายครั้งอยู่ ในตอนแรกๆ ก็ไม่เป็นแต่พอหลังๆก็เริ่มทำเป็นบ้างแล้ว มันเป็นความทรงจำที่ยังฝังรากลึกอยู่ในหัวใจตลอดมา

ทำความเข้าใจเกี่ยวกับเว็ปไซต์ www.kasetsomboon.org
ข้อตกลงก่อนชมเว็ปไซต์
บทความบันทึกการเดินทางของเว็ปมาสเตอร์ นายตัวดี ท.ทิวเทือกเขา
คลิ๊กอ่านได้เลยครับ มีทั้งหมดตอนนี้ 14 ตอน
  ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่ ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่
1. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 1 11. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 11
2. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 2 12. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 12
3. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 3 13. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 13
4. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 4 14. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 14
5. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 5 15. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
6. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 6 16. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
7. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 7 17. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
8. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 8 18. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
9. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 9 19. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
10. บันทึกการเดินทางของ นายตัวดี ตอนที่ 10 20. ภาพบันทึกการเดินทางของ นายตัวดี Face Book
21. นิยายรักน้ำเน่า เรื่องล่าสุด
22. บันทึกรักน่าอ่าน
23. รักเดียวใจเดียว
ขอบคุณนะครับ ที่ติดตามอ่านบทความของผม นายตัวดี ท.ทิวเทือกเขา
ท่านสามารถติดตามอ่านเรื่องราวความเป็นมาของการสร้างอ่างเก็บน้ำญวนได้ โดยคลิ๊กที่หัวข้อได้ครับ
ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่ ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่
  1. กว่าจะมาเป็นแม่น้ำญวน ตอนที่ 1 4. ความเป็นมาของโครงการอ่างเก็บน้ำญวน 1
บทนำ
2. กว่าจะมาเป็นแม่น้ำญวน ตอนที่ 2 5. ความเป็นมาของโครงการอ่างเก็บน้ำญวน 2 ตอนที่ 2
3. กว่าจะมาเป็นแม่น้ำญวน ตอนที่ 3 6. เสียงน้อยๆที่คอยติดตามอ่างเก็บน้ำญวน จากผู้เขียน
ขอบคุณนะครับ ที่ติดตามอ่านบทความ ท่านสามารถร่วมเสนอแนวคิดได้ตลอดเวลานะครับ
ท่านสามารถติดตามอ่านเรื่องราวความเป็นมาของดอยผาขาม (ดอยผาข่าม) โดยคลิ๊กอ่านที่นี่ได้ครับ
ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่ ที่ ชื่อเรื่อง ตอนที่
1. ดอยผาขามตำนานสอนใจ ตอนที่ 1 7. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 1
2. ดอยผาขามตำนานสอนใจ ตอนที่ 2 8. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 2
3. ตำนานพระสนธนมโนราห์ ตำนาน 9. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 3
4. ตำนานนกหัสดิลงค์ ตำนาน 10. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 4
5. ยอดวิวดอยผาขาม ภาพประกอบ 11. เบื้องหลังความงดงามดอยผาขาม ตอนที่ 5
6. ถ้ำน้ำดั้น บ้านห้วยปุ้ม บทความภาพ 12. บ้านปางถ้ำ – ถ้ำผาแดง – ถ้ำน้ำลอด ภาพ
ขอบคุณนะครับ ที่ติดตามอ่านบทความ ท่านสามารถร่วมเสนอแนวคิดได้ตลอดเวลานะครับ
 ท่านสามารถคลิ๊กอ่านเรื่องราวต่างๆได้ในแต่ละหัวข้อเลยครับ

ที่ ขื่อเรื่อง ที่ ชื่อเรื่อง ที่ ชื่อเรื่อง
1. ภาพเก่าเล่าเชียงคำ 26. ตำนานดอยผาขาม 1 51. ในหลวงเสด็จเชียงคำ
2. วัดพระนั่งดิน เชียงคำ 27. ตำนานดอยผาขาม 2 52. นายอำเภอคนแรกของเชียงคำ
3. ตำนานพระเจ้านั่งดิน 28. ตำนานดอยผาขาม 3 53. พระยาดัสกรปลาส
4. วัดเวียงพระแก้ว 29. ตำนานดอยผาขาม 4 54. ที่ว่าการอำเภอเชียงคำ
5. พญาคำฟูกับเชียงคำ 30. ตำนานดอยผาขาม 5 55. บ้านพี่เมืองน้อง น้ำตกภูซาง
6. ตำนานตุ๊เจ้าคอขาด 31. ตำนานดอยผาขาม 6 56. รวมข้อมูลหมู่บ้านต่างๆในเชียงคำ
7. ตำนานเมืองคุ้ม 32. ตำนานดอยผาขาม 7 57.  พระเจ้าไชยเชษฐาธิราช
8. ตำนานดงเปื๋อยเปียง 33. ตำนานดอยผาขาม 8 58.
9. ตำนานดงป่าแดง 34. ตำนานดอยผาขาม 9 59.
10. ตำนานกู่ผาแดง 35. พิธีกรรมล้านนาบ้านเฮา 60.
11. ตำนานขุนหาญดงโก้ง 36. แนวกำแพงโบราณเชียงคำ 61.
12. ตำนานทุ่งทัพ 37. ภาพในตลาดเชียงคำปัจจุบัน 62.
13. ตำนานดอยปู่ง่าว 38. ภาพบรรยากาศมุมสูงของเชียงคำ 63.
14. ตำนานเจ้าหมวกคำ 39. สาวงามไทลื้อ 64.
15. ตำนานพระธาตุดอยคำ 40. ภาพวิวยอดดอยผาขาม 65.
16. ปริศนาธรรมพระนั่งดิน 41. อนุสรณ์ผู้เสียสละเชียงคำ 66.
17. พระเจ้าแสนแซ่ 42. ภาพงานอนุสรณ์ ปี 2557 67.
18. สล่าปั้นพระงามเจียงคำ 43. สถานีวิทยุปวงผญา 68.
19. สุริวงศ์ องค์สุดท้ายเจียงคำ 44. โรงหนังประสพสุขรามา 69.
20. ปี่ขับลื้อ..โดยนพดล 45. สืบชะตาแม่น้ำญวน 70.
21. ผางลาง 46. ศูนย์หัตถกรรมผ้าไทลื้อ ทุ่งมอก 71.
22. วัดร้องเก่า ต.ร่มเย็น 47. พาเที่ยวบ้านฮวกชายแดนไทยลาว 72.
23. บ้านปี้ ต.เวียง อ.เชียงคำ 48. นางพญาเสื้อโคร่งบ้านเรา 73.
24. งานไทยลื้อเจียงคำ แข่งขันไก่ตั้ง 49. ธรรมชาติเชียงคำบ้านเฮา 74.
25. เสน่ห์บ้านเฮาธรรมชาติโอบล้อม 50. แอ่วทุ่งทานตะวัน ป่าซาง 75.
รวมภาพต่างๆ (1)
รวมรูปภาพต่างๆ (3)
รวมภาพต่างๆ (5)