ผิดพลาด

ซอประวัติการย้ายเมืองน่าน

พิมพ์


ซอประวัติการย้ายเมืองน่าน ทำนองซอดาดน่าน (ไม่ใช่ทำนองซอล่องน่านนะครับ)
โดย พ่อครูคำผาย นุปิง ศิลปินแห่งชาติ

บทขึ้นต้นซอ) โสม…คะนิง เขาว่าแม่น้ำปิง แม่น้ำน่าน นองใส น้องเฮย  บทนี้จักจ๋าร่ำไร ก้อยดักฟังไปเต๊อะเจ้าปี้น้องเมื่อต๋าวันในก้อยยังไหลค้อน วันนี้กะเป๋นวันดี มือสิบนิ้วขึ้นนพก่ายเกล้าเกศรี ยอธุลีในฐานะตี่นี้ ..........
สิบนิ้วยกก่ายเกล้ายอสาน           
อันนี้เป๋นเก้าพระศาสนา              
พระรัตนตรัยของเฮาท่านไท้        
ป๋างเมื่อหนตีตั๊ดตี้นั่นเล่า             
สร้างบ้านแป๋งเมือง เมืองปัวตี้ฮั้น  
ป้อเหมยธานีมีลูกมีเต้า               
ขุนนุ่น ขุนฟองตั้ดตี้เจ้าขา           
เจ้าย้ายเมืองปัวตั๊ดตี้เจ้าก๋า          
มาตั้งเมืองน่านแล้วก่าต่อไป        
จึงพร้อมไขจ๋ากับเสนาต่านท้าว    
จักได้ไขจ๋าต่อไปน้อเจ้า             
พญาก๋านเมืองตั้ดตี้เจ้าขา           
มีองค์แรกเก้าก่อยยกเมืองสาน     
เอามาตั้งไว้ที่ดอยภูเพียง            
จึงตกลงกั๋นในวันนั้นแล้ว            
โหรในเมืองก็มีพร่ำพร้อม            
จึงได้จวนกั๋นเจ้าข้า               
มีหมดเจ็ดหลังตวยกั๋นเน้อเจ้า      
ว่าเขาคาดแปสำเร็จเสร็จก๋าน       
ว่าแปตี่หนึ่งเจ้าแคว่นคำเหลือง     
ที่ได้ยกย้ายมาจากเมืองปัว          
ก็ได้ลงสู่ในแปตี่นั่น               
ว่าแปตี่สี่ตั๊ดตี่นั่นเล่า               
ปาดก้องดนตรีก้อยแถมว่าอั้น       
มีประชาชนพลเมืองใหญ่น้อย      
ว่าแปตี่เจ็ดอันนี้เจ้าขา               
ก็มีตั้งก้องและมีตั้งก๋อง              
สนั่นปั่นก้องทั่วน่านลงมา            
มาเป๋นคนซอแล้วยังนั่งจ้อย         
ว่านางแม่หม้ายตั๊ดตี้คนนั้น          
ป่าไม้ดงหนาว่าอั้น               
ได้เจ็ดวันตวยกั๋น               
ควรเอาปี่น้องขึ้นสู่ในเมือง           
จึงได้ไปหันกั๋นหมดพร่ำพร้อม      
ตี่ดอยภูเพียงหื้อมันจนแล้ว          
บ่อฮื้อแตกแห๋งแตกจ้า               
ตี่เฮาได้หันเมืองน่านน้อเจ้า         
จ๋นได้สืบลูกจ๋นได้สืบหลาน         
หล๋อนเมืองน่านปี่น้องตั้งหลาย     
ก็ได้สืบไว้แต่โบร่ำโบราณ           
ข้าได้จดได้จ๋ำเต้าหม่าเดี่ยวนี้       
ขอยกยอวานยอสานใส่เกล้า          
จะตั้งแต่เก้าแต่เหง้าไขจ๋า             
จะไขแต่เก้า แต่เหง้าก๋อนสาน        
มีพญาเจ้าแคว่นแก้วครองเมือง       
ล้อมเป๋นเขตขันธ์ขึ้นมาเมื่อนั้น        
สืบต่อมาในวันนี้เล่า               
จึงได้ปรึกษานั่งไหว้               
วันนั้นหนามาตั้งใหม่เจ้า               
พญาก๋านเมืองพร้อมอกพร้อมใจ     
จะย้ายเมืองปัวลงมาตั้งเมืองน่าน     
ตี่ดอยภูเพียงแจ่แห้งนั่นเล่า           
มาตกแต่งดาเสนาต่างพ้อง            
ตัวเจ้าธรรมบาลยกสานหว่านไหว้    
ก๋าละบัดนั้นบ่มีใผเถียง               
ก็ได้แต่งแป๋งปี้น้องตั้งหลาย           
ก็มาหลิ่งน้อมสาก๋านวันทา            
เข้าป่าดงหนาตัดไม้แต่นั้น             
จะย้ายเมืองปัวลงมานั้นเล่า            
ก่อยยกมือสานหวั่นไหว               
พญาก๋านเมืองเสนานั่งเฝ้า             
ว่าแปตี่สองข้าราชการ               
ว่าแปตี่สามจักได้ไขจ๋า               
ขุนนายฝ่ายเจ้าผู้ใหญ่บ้านกำนัน     
จึงได้จวนกั๋นในวันนั้นแล้ว             
ต่างได้ติดต๋ามหลายปันหลายร้อย   
วันนั้นหนาจ๋นสาหวั่นไหว้              
ปั๋นจะสะหย๋องลงไปในห้อง           
มีนางแม่หม้ายคนหนึ่งนั้นหนา        
ว่าก๋านซอนั่นตั๊ดตี้เจ้าขา               
ร่ำริรำปันเมื่อได้ย้ายเมืองมา           
จึงได้จวนกั๋นลงมาเมื่อนั้น              
มาเถิงเคิงคันย่านห้อง               
หล๋อนมาตั้งยังศาลากล๋าง             
พญาก๋านเมืองตั้ดตี้เจ้าขา             
ดูยามงามแล้ว จักการะปู๋จา            
ได้แป๋งเมืองมาในฐานะตี่นั้น           
จ่างซอจ่างจ้อยตั๊ดตี้นั่นเล่า            
มาเหินเมินนานว่าอั้น               
มีตั๋วคำผายสืบสายใยกว้าง            
หล๋อนอันนี้เป็นประเพณีจาวเหนือ    
ก่อนและนอ……..                
พระพุทธพระธรรมพระสังฆะเจ้า
อะหังวันตา ก่อนสาวันท์ไหว้
เรื่องประวัติก๋านเมืองน่านแก้วเจ้า
พญาปูคาเจ้าแคว่นคำเหลือง
หล๋อนว่าต่อมาล่วงป้นหลายปี๋
มีลูกมีเต้าจื่อพญาก๋านเมือง
พร้อมอกพร้อมใจในเมืองตี้นั้น
จ๋าย้ายเมืองปัว เมืองใหม่นั้นเล่า
จะมาตั้งตรงไหนเจ้าข้า
ป๋างนั้นแล้วหนา
เป๋นของตี่ไหว้สักการะปู๋จา
ได้พร้อมใจ๋กั๋นในวันนั้นแล้ว
จะย้ายเมืองปัวลงมาตั้งใต้
พญาก๋านเมืองตี้ฮั้น
เจ้าขุนมูลนายไหลข้อน
เสนาอำมาตย์ก็ได้จัดก๋าน
เอามาแป๋งแปตั้ดตี้ตวยกั๋น
เอาเต๊อะแม่เจ้าก่อยนั่งฟังไป
ตั้งอกตั้งใจ๋ในวันนั้นแล้ว
กับสารีริกกะธาตุนั่นเล่า
เจ้าน้อยนายหนานเสนาต่างห้อง
อะหังวันตาพระสงฆ์องค์เจ้า
ว่าแปตี่ห้าระนาดดนตรี
ว่าแปตี่หก บ่อตุ๊กบ่อจ๋น
ติดต๋ามหลามห้อยย้ายบ้านแป๋งเมือง
พร้อมอกพร้อมใจก๋องแห่พร่ำพร้อม
มีตั้งเสียงก๋องมีตั้งเสียงก้อง
จึ่งออกปากจ๋าจ้อย ๆ
ก็ยังเกิดมาฐานะตี่ฮั้น
ลำดับล่องน่านตั้งห้วยหินผา
เมื่อลุกเมืองปัวมาถึงเมืองน่าน
พญาก๋านเมืองได้ถึงพร่ำพร้อม
เป็นหอคำของเก่าตี้หั้น
ก็ยังอาสาตั้งพระธาตุแจ้แห้ง
พญาก๋านเมืองได้สร้างได้แป๋ง
หลอนมาเถิงในปัจจุบัน
เป็นของหม่าเก่าแล้วกะโบราณ
เถิงปัจจุบันในวันนี้แล้ว
ก๋านตั้งซอทั่วเมืองทั่วบ้าน
บ่อหื้อสูญเสียว่าอั้น
ขอวางกำซอก่อนเน้อจ่างไม้